Podstawowe pytanie jakie powinniśmy sobie zadać, jest to dotyczące istnienia w polskim porządku prawnym, legalnej definicji piwa. Sprawa do prostych jednak nie należy co komplikuje znacznie odpowiedź na to proste, jak się może wydawać, pytanie.

Jak zwykle bywa, napój jakim jest piwo nie znalazł się w szczęśliwym gronie produktów, których jasna definicja implikuje skład i zabezpiecza ich jakość z dbałości o interesy konsumenta. Ustawodawca zważywszy jednak na fakt, iż napój ten zawiera alkohol, przypomina sobie o piwie w regulacjach podatkowych. Określenie wskazujące na sposób obciążania piwa stosowną daniną znajdziemy zatem w ustawie o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2011 r. nr 108, poz. 626).

Wspomniana wyżej ustawa w art. 94, określa na potrzeby interesów skarbu państwa, czym jest  piwo, zaliczając do szczycącej się tym mianem kategorii trunków : wszelkie wyroby objęte pozycją CN 2203 00 oraz wszelkie wyroby zawierające mieszaninę piwa z napojami bezalkoholowymi, objęte pozycją CN 2206 00, jeżeli rzeczywista objętościowa moc alkoholu w tych wyrobach przekracza 0,5% objętości. 

Dla rozszyfrowania tajemniczych kategorii tzw. Nomenklatury Scalonej (załącznik do rozporządzenia Rady /EWG/ nr 2658/87 z 23 lipca 1987 r.: numer CN 2203 oznacza piwo otrzymywane ze słodu zaś CN 2206 zawiera inne napoje fermentowane, obok miodu pitnego i cydru także te dość egzotyczne, takie jak: wino palmowe, sake, malton (fermentowany napój przygotowany z ekstraktu słodowego i szlamu winnego) czy Spruce (napój otrzymany z liści lub małych gałązek jedliny świerkowej lub esencji świerkowej).

Na użytek Służby Celnej piwo otrzymywane ze słodu jest napojem alkoholowym otrzymywanym w wyniku fermentacji roztworu (brzeczki) przygotowanego ze słodowanego jęczmienia lub pszenicy, wody i (zazwyczaj) chmielu. Do przygotowania roztworu (brzeczki) mogą być również używane pewne ilości niesłodowanych zbóż (np. ziarno kukurydzy lub ryż). Dodatek chmielu nadaje gorzki i aromatyczny smak oraz poprawia trwałość. Podczas fermentacji niekiedy dodawane są wiśnie lub inne substancje aromatyczne. Dodane mogą być także cukier (szczególnie glukoza), substancje barwiące, ditlenek węgla i inne substancje. W zależności od zastosowanego procesu fermentacji produktem może być piwo dolnej fermentacji, otrzymane w niskiej temperaturze z użyciem drożdży dolnej fermentacji lub piwo górnej fermentacji, otrzymywane w wyższej temperaturze z użyciem drożdży górnej fermentacji. 

Jak wskazuje komentarz do tej kategorii, piwem nie są między innymi napoje które określane są niekiedy jako piwo, mimo że nie zawierają alkoholu (np. napoje otrzymane z wody i karmelizowanego cukru oraz napojów zwanych piwem bezalkoholowym, składających się z piwa otrzymanego ze słodu, których objętościowa moc alkoholu została zmniejszona do 0,5% obj. lub mniejszej.

Choć jak już zauważyliśmy we wstępie, omówione przepisy nie służą bezpośrednio ochronie interesów konsumentów tak jak ich bawarski pierwowzór z 1516 roku, lecz właściwemu naliczeniu akcyzy to mogą one niechcący przysłużyć się poprawie jakości piw oferowanych na polskim rynku. O ile dla prawdziwych piwoszy nieporozumieniem “jedynie” jest produkcja piwa bez użycia słodowanych zbóż lecz z wykorzystaniem syropu cukrowego o tyle dla właściwych organów podatkowych ta mniej chlubna kategoria piwopodobnych trunków stanowi atrakcyjny kąsek. Ku uciesze obu kategorii zainteresowanych, wykładania praktyczna przedmiotowych przepisów, dokonywana przez polskie sądy wyraźnie wskazuje, iż mieszanka alkoholowa powstała ze zmieszania alkoholu z syropu glukozowego z innym napojem nie jest piwem w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym (orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt. I SA/Ke 123/14). Oznacza to, iż na podejrzane ale mianujące się piwem wynalazki nie będzie można stosować niższej, preferencyjnej stawki akcyzy w wysokości 7,79 zł od hektolitra ale opłatę nieporównywalnie większą, wynoszącą 158 zł od hektolitra.

Wydaje się, że inicjujące proces w tej sprawie Urzędu Skarbowe, niechcący stanęły w obronie nie tylko interesu państwowego skarbca ale i amatorów prawdziwego piwa. Jeśli ta linia orzecznicza utrzyma się w dalszych interpretacjach tego zagadnienia, produkcja piwopodobnych cieczy, stanie się wyraźnie nieopłacalna.

The post Polskie prawo czystości first appeared on Paragraf w kieliszku.

Powyższe słowa stanowią kwintesencję jednej z najstarszych i najbardziej znamiennych w swoich skutkach regulacji dotyczących produkcji alkoholu. Reinheitsgebot – czyli Niemieckie (zasadniczo to bawarskie) Prawo Czystości określiło w wyraźny sposób skład trunku, który miał prawo nazywać się piwem i wyznaczyło granice ceny, jaką za ów napój mogli żądać szynkarze. Ustanowione zostało 23 kwietnia 1516 roku w Ingolstadt przez bawarskiego księcia Wilhelma IV (za radą Sejmu Krajowego). Nie była to pierwsza regulacja przedmiotu, wcześniej podobne próby ratowania jakości piwa, podejmowali inni książęta niemieccy.

Jak już przytoczono, jedynymi składnikami piwa w rozumieniu Reinheitsgebot mogły być: woda, jęczmień (słód jęczmienny) oraz chmiel. Zagwarantowało to przede wszystkim obowiązek aromatyzowania piwa chmielem nie zaś (gorszymi najczęściej) różnego rodzaju ziołami. Pozwoliło to na znaczącą poprawę jakości. Wyznaczono też jedyne zboże jakie mogło być używane do produkcji złocistego napoju, jakim stał się jęczmień. To ostatnie powodowane było najprawdopodobniej jego stosunkową nieprzydatnością do produkcji pieczywa. Oszczędzono zatem żyto i pszenicę, które miały służyć odtąd jedynie wytwarzaniu produktów o bardziej zasadniczym od piwa znaczeniu (co nie dotyczyło najszlachetniejszych bo i najrzadszych piw pszenicznych, produkowanych na dworach monarszych, uznawanych za wyjątkową oznakę luksusu).

Istotne ze względu na interes konsumenta było także określenie górnych cen piwa. Od świętego Michała do świętego Grzegorza (od 29 września do 23 kwietnia) kwartę lub czarę piwa podawać można było za nie więcej niż jednego feniga monachijskiego. W pozostałym zaś okresie kwartę za nie więcej niż dwa fenigi, a czarę za nie więcej niż 3 halerze. 

Znaczenie tego dokumentu wynika także z faktu, iż stał się on wzorcem regulacji, którą wprowadzano w kolejnych wiekach by chronić jakość niemieckiego piwa. Nowa (II) Rzesza Niemiecka w swojej wstępnej regulacji problemu, w roku 1872 poszerzyła zakres składników uznanych przy produkcji piwa o mączkę skrobiową, cukier i ryż. Z regulacji tej wyłączone były ortodoksyjne w tym zakresie Bawaria, Badenia i Wirtembergia. Sprawa doczeka się uporządkowania w 1906 roku, kiedy wprowadzona na terenie całych Niemiec zostanie ustawa podatkowa (Biersteuergesetz), która nakazała stosowanie na terenie całej Rzeszy, pierwotnego praktycznie Bawarskiego Prawa Czystości. Starą zasadę nakazującą produkowanie piwa wyłącznie ze słodu, wody i chmielu, uzupełniono o drożdże (o których istnieniu pierwsi autorzy prawa wiedzieć nie mogli).

Dalsze ogólnoniemieckie regulacje pozwoliły zliberalizować przepisy w zakresie produkcji piw w gatunkach dla których 4 składniki zasadnicze nie były już wystarczające. Niemiecka Piwna Ustawa Podatkowa (Deutsches Biersteuergesetz) z 1923 roku, dzieli w sposób wyraźny piwa na te tworzone metodą fermentacji dolnej oraz górnej. Te pierwsze, charakterystyczne dla niemieckiego obszaru piwnej kultury, warzone miały być według niezmiennych zasad czystości, drugie zaś otrzymały upragnioną swobodę i mogły odtąd być sporządzane z dodatkiem innych aniżeli jęczmienny słodów oraz innych dodatków (w tym cukru). Obecnie w Niemczech obowiązuje Przejściowa Ustawa Piwna (Vorläufiges Biergesetz), która opiera się na prawie identycznym systemie podziału. 

Zważywszy na zbliżającą się, niezwykle okrągłą rocznicę 500-lecia Reinheitsgebot, Niemiecka Federacja Browarników (Deutscher Brauer-Bund) wystąpiła o umieszczenie tradycyjnego sposobu warzenia piwa na Liście Dziedzictwa Niematerialnego UNESCO! Przy odrobinie szczęścia, być może za kilka lat, pijąc tradycyjne bawarskie piwo, uwarzone zgodnie z wolą Wilhelma IV i jego następców, będziemy nie tylko radowali się wyśmienitym napojem ale i mogli angażować nasze zmysły w jakże przyjemnym kultywowaniu tradycji, należącej do światowego dziedzictwa kultury.

The post Jak latem i zimą piwo warzyć i szynkować należy… first appeared on Paragraf w kieliszku.