ORGANIZACJA DEGUSTACJI A ZAKAZ REKLAMY ALKOHOLU

Nasza ulubiona ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230), wprowadza wyraźny zakaz reklamy i promocji alkoholu (Art. 131 . 1. – zabrania się na obszarze kraju reklamy i promocji napojów alkoholowych, z wyjątkiem piwa). Formą promocji alkoholu będzie zaś między innymi, publiczna degustacja napojów alkoholowych, rozdawanie rekwizytów związanych z napojami alkoholowymi, organizowanie premiowanej sprzedaży napojów alkoholowych, a także inne formy publicznego zachęcania do nabywania napojów alkoholowych.

Na wstępie trzeba już rozjaśnić kluczowe dla wszelkich rozważań zagadnienie, dotyczące tego kiedy nasze zachowanie ma charakter publiczny. Możemy przyjąć, że  z charakterem publicznym mamy do czynienia wówczas gdy nasze działania są dostępne lub skierowane do nieograniczonej liczy adresatów. Gdy ograniczymy pulę osób, do których docieramy to o publicznym, czyli otwartym charakterze nie będzie tu mowy. Degustacja napojów alkoholowych nie będzie wówczas stanowiła degustacji publicznej a zatem zakazanej formy promocji alkoholu. Należy się zastanowić jak szeroko zakrojona musi być nasza staranność w zakresie “odcięcia się od świata abstynentów”. Naturalnie degustacje organizowane w winebarach czy winiarniach zakazu nie łamią. Niepewność interpretacyjną budzi jednak organizowanie degustacji pod gołym niebem. Nie popadając jednak w niepotrzebną przesadę, zdaje się, że wyraźne wyznaczenie strefy degustacyjnej, podczas różnego rodzaju miejskich festynów, jest wystarczające.

Dla postrachu warto przypomnieć jednak konsekwencje nieprzestrzegania zakazu reklamy i promocji alkoholu:

Art. 45(2) ust. 1 (ustawy o wychowaniu w trzeźwości) – Kto wbrew postanowieniom zawartym w art. 13(1) prowadzi reklamę lub promocję napojów alkoholowych lub informuje o sponsorowaniu imprezy masowej, z zastrzeżeniem art. 13(1) ust. 5 i 6, podlega grzywnie od 10 000 do 500 000 złotych. 

DEGUSTACJA ALKOHOLU BEZ AKCYZY

Jednym z podstawowych grzechów popełnianych przez polskich producentów alkoholu (przede wszystkim wina), jest podawanie podczas degustacji napoju akcyzowego bez dopełnienia obowiązku opłacenia tego podatku. Najbardziej chyba szkodliwym, bo przyjmowanym wciąż bezkrytycznie mitem, jest uznawanie za całkowicie dopuszczalną sytuacji w której alkohol w istocie “domowy”, podawany jest nieodpłatnie.

Warto przypomnieć, że zgodnie z zapisami ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. 2009 nr 3 poz. 11), wino ze świeżych winogron, włącznie z winami wzmocnionymi oraz moszczem gronowym, podlegają obowiązkowo opodatkowaniu akcyzą (podobne przepisy dotyczą wszystkich napojów alkoholowych). Co do zasady, każdy producent alkoholu musi więc przejść procedurę pozwalającą odprowadzić akcyzę i oznaczyć butelkę banderolą.

Wyjątek od tej ogólnej zasady, ustanawia Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz.U. 2017 poz. 430), stanowiąc w swoich zapisach, że zwalnia się od akcyzy piwo, wino i napoje fermentowane, wytworzone domowym sposobem przez osoby fizyczne na własny użytek i nieprzeznaczone do sprzedaży. Po dokładną analizę przepisu odsyłam do artykułu Na potrzeby własne, do którego link znajdziecie poniżej. Ujmując skrótową tę problematykę, przypomnę jedynie, że potrzeby własne, można interpretować w najszerszym rozumieniu, jedynie jako produkty, których wyłącznym celem jest konsumpcja dokonywana przez producenta, członków jego rodziny lub jego gości, pod warunkiem że nie dokonuje się ich sprzedaży. Spełnienie wyłącznie ostatniego z warunków wyłączających nie jest zatem wystarczające dla uznania legalności podawania wina bez znaków akcyzy osobom niebędącym członkami naszej rodziny lub naszymi gośćmi (z pewnością już naszymi gośćmi nie są odwiedzający nasze stoisko uczestnicy targów i festynów).

Warto też, zwrócić uwagę na sankcję karną. Art. 64. ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930) stanowi, iż karze grzywny do 720 stawek dziennych podlega, kto produkując poza składem podatkowym wina gronowe uzyskane z winogron pochodzących z upraw własnych, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, bez pisemnego powiadomienia w terminie właściwego organu wydaje te wyroby akcyzowe nieoznaczone znakami akcyzy z przeznaczeniem do dokonania ich dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu.

Na potrzeby własne…

GDZIE NIE WOLNO ORGANIZOWAĆ DEGUSTACJI?

Należy też  zauważyć, iż przepis art. 14 ust. 1 pkt.1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, wprowadza między innymi bezwzględny zakaz sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych na terenie szkół. Pytanie jednak, czy do terenu szkoły zaliczyć należy także, tak lubiane przez organizatorów wielu winiarskich imprez, hale sportowe. O ile mowa tu o halach prywatnych lub należących bezpośrednio do władz miasta nie wydaje się to stanowić większego kłopotu. Co jednak z halami sportowymi przynależnymi bezpośrednio do szkół? Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 marca 2002 r. (sygnatura akt – SA /Bk 1278/2001), w sentencji wyroku zauważył, że Gdy chodzi o pojęcie, czy definicję „obiektu szkoły” jako obiektu chronionego nie można mieć wątpliwości, iż chodzi tu nie tylko o budynek szkoły, ale także teren wokół, czy przy szkole, z którego korzystają uczniowie (boisko, trawniki, place gier). Stąd granica szkoły jako obiektu chronionego jest równoznaczna z granicą posesji, terenu na którym znajduje się budynek szkoły i inne urządzenia służące uczniom do rekreacji i sportu. Wydaje się zatem, że szkolne obiekty sportowe nie mogą być miejscem degustacji.

Dla przypomnienia jedynie, Takie działanie stanowi przestępstwo z art. 43 ust. 1 ww. ustawy i podlega karze grzywny – Kto sprzedaje lub podaje napoje alkoholowe w wypadkach, kiedy jest to zabronione, albo bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, podlega grzywnie w związku z art. 14 ust. 1 pkt. 1)

Jak łatwo zauważyć, organizacja degustacji alkoholu nie jest sprawą prostą i z legalnego punktu widzenia oczywistą. Na organizatorów tego typu form promocji alkoholu czyha wiele zagrożeń. Warto zdawać sobie sprawę z ich istnienia.

The post Nielegalne degustacje? first appeared on Paragraf w kieliszku.

CO SIĘ WYDARZYŁO TYM RAZEM?

O zakazie reklamy alkoholu pisałem już wielokrotnie. Do znudzenia i szczęśliwego wymazania z polskiego porządku prawnego ustawy o wychowaniu w trzeźwości, będę obwiniał ją za istnienie wielu gospodarczych oraz społecznych patologii w zakresie związanym z obrotem napojami alkoholowymi. Także tymi, które w wyniku działania prohibicyjnych przepisów z czasu stanu wojennego, zostały nasilone miast zlikwidowane. Jedną z największych niekonsekwencji ustawodawcy jest rzekoma walka z alkoholizmem poprzez nieustanne nękanie rynków alkoholowych przy jednoczesnym i niczym nie skrępowanym napełnianiem państwowej kasy dochodami z akcyzy za niszczące tkankę społeczną produkty (podobny mechanizm zdaje się zresztą obowiązywać także w skali lokalnego samorządu). Szaloną niekonsekwencją jest też nagła zmiana interpretacji niemłodych już przepisów. Spontaniczne doczytywanie ustaw i dopasowywanie na siłę interpretacji do partykularnych potrzeb, stało się najwyraźniej nowym hobby rządzących.

Problematyczny przepis – tj. art. 2¹ ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2015 r., poz. 1286) – definiuje zakazaną promocję i reklamę napojów alkoholowych w taki sposób, że:

1. Reklamą napojów alkoholowych jest publiczne rozpowszechnianie znaków towarowych napojów alkoholowych lub symboli graficznych z nimi związanych, a także nazw i symboli graficznych przedsiębiorców produkujących napoje alkoholowe, nieróżniących się od nazw i symboli graficznych napojów alkoholowych, służące popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych. 
2. Promocją napojów alkoholowych będzie zaś publiczna degustacja napojów alkoholowych, rozdawanie rekwizytów związanych z napojami alkoholowymi, organizowanie premiowanej sprzedaży napojów alkoholowych, a także inne formy publicznego zachęcania do nabywania napojów alkoholowych.

Zakazane będzie zatem prezentowanie znaków towarowych lub związanych z nimi symboli graficznych albo nazw i symboli graficznych producentów, które spełnią łącznie dwie ustawowe przesłanki: będą mieć charakter publicznego rozpowszechniania a służyć będą popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych.

Co ciekawe zapisów tych nie znajdziemy w pierwotnym tekście ustawy z 1982 roku. Celowość wprowadzenia tych zapisów nie miała jednak w żadnym wypadku usunąć ze sklepowych witryn butelek wina czy wódki lecz uniemożliwić bezczelną w owym czasie reklamę alkoholu w środkach masowego przekazu. Dzięki rozszerzeniu definicji także o znaki o towarowe napojów alkoholowych, wyzbyto się procederu stosowania wszelkiego rodzaju trików typu łódka bols czy mariola o-kocim spojrzeniu, zmierzających wprost do ominięcia zakazu. Zgodna z wolą ustawodawcy sytuacja, szczęśliwie obowiązywała aż do czasu kiedy bez zmian w samej ustawie zmieniło się najwyraźniej podejście do zasad ukrytych w tajnikach jej treści.

Zakaz reklamy alkoholu

ZACIEMNIANIE OKIEN PRZED NALOTEM 

Urząd Miasta Krakowa wzorem PARPA, interpretuje przepis najgenialniejszej ustawy w historii polskiej legislacji, w sposób bezpośredni i częściowo bezmyślny zarazem. Powołując się na z zasady sprzedaży napojów alkoholowych określone w art. 13¹ ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości – zakazaną reklamą alkoholu są wszystkie widoczne z zewnątrz punktu sprzedaży napojów alkoholowych butelki z etykietami, na których znajdują się znaki towarowe napojów alkoholowych lub symbole graficzne z nimi związane, a także nazwy i symbole graficzne przedsiębiorców produkujących napoje alkoholowe, nieróżniące się od nazw i symboli graficznych napojów alkoholowych.

Należy zwrócić uwagę, że problematyczny zakazy reklamy alkoholu nie obejmuje jednak pomieszczeń hurtowni, wydzielonych stoisk lub punktów prowadzących wyłącznie sprzedaż napojów alkoholowych oraz terenu punktów prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży. Zapis ten pozwala na swobodną już i nieograniczoną reklamę alkoholowych produktów w wymienionych miejscach (a jak się przez lata wydawało – także na ich pokrytych szkłem kresach!)

Zdaniem urzędników krakowskiego magistratu, za nielegalną należy uznać jednak każdą sytuację, gdy znaki towarowe (przede wszystkim etykiety) napojów alkoholowych (oprócz piwa) są widoczne z zewnątrz sklepu, np. przez witrynę sklepową. Nowe zasady zdają się zatem traktować witrynę sklepu jako element odrębny od sklepu rozumianego jako punkt prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych.

Urząd zwraca się jednocześnie z prośbo-groźbą, informując, że ujawnienie przypadków prowadzenia nielegalnej reklamy alkoholu będzie podstawą do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia wydanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych prosząc jednocześnie o podjęcie we własnym zakresie działań dostosowujących sposób eksponowania napojów alkoholowych do obowiązujących przepisów prawa.

Alkohol na facebooku

Mimo, że przepisy się nie zmieniły, to zmieniła się istotnie podejście urzędników do ich interpretacji. Witryny krakowskich sklepów są ostatnim czasem lustrowane w ramach urzędowej kontroli, sprawdzającej czy sprzedaż alkoholu jest prowadzona zgodnie z lokalną interpretacją prawa. W przypadku gdy treść witryny zdaje się być dla urzędu gorsząca, może on wszcząć postępowanie w sprawie odebrania ZEZWOLENIA na sprzedaż napojów alkoholowych, które gotów jest łaskawie umorzyć, w przypadku oczyszczenia widocznej dla nieskalanych przechodniów ekspozycji.

Ponieważ  cała akcja ma charakter urzędowej praktyki, ewentualny protest formalny może przybrać jedynie formę konformistycznego zamalowania witryny  lub czynnego oporu poprzez zaskarżanie decyzji o odebraniu zezwolenia. W tym przypadku należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że stanowisko urzędu miasta popiera także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, które uznaje, że ekspozycja napojów alkoholowych poprzez umieszczenie ich bezpośrednio za szybą sklepu nie różni się w istocie od wystawienia ich na zewnątrz placówki i jest formą niedozwolonej reklamy alkoholu. Indywidualna droga formalna może być więc długa i ryzykowna. Pozbawiona wykładni celowościowej, bezpośrednia interpretacja gramatyczna przepisów ustawy budzi bowiem istotne wątpliwości.

Ufam jedynie, że Urząd Miasta Krakowa oraz inne urzędy, które porwą się na podobną akcję zdecydują się w pierwszej kolejności zająć rażącymi swoim jaskrawym światłem połowę ulicy, całodobowymi sklepami z tanim alkoholem, otoczonymi faktycznie pijaną młodzieżą i niezbyt świeżymi okupantami lokalnych ławek. O ile łatwiej jest przecież wykazać się realizacją słusznych w istocie idei trzeźwości gnębiąc małe (a zatem fiskalne nieistotne) sklepiki z wyszukaną selekcją win czy popularnych i niezbyt szkodliwych cydrów, niż w pompujące do budżetu miasta szeroki strumień różnego rodzaju danin sieciówki. Każdy wszak wie z doświadczenia, że idący ulicą gimnazjalista nie spojrzy nawet na dwumetrową i jarzącą się na seledynowo reklamę piwa za 2,99 zł. Niechybnie zaś wpadnie w nałóg skuszony wizją wypitej pokątnie butelki Château d’Yquem 1995 (jakieś 2000 zł za butelkę). Nauczcie się wreszcie drodzy legislatorzy wszelkiego szczebla, że dzięki drakońskim i bezmyślnym zakazom nie zyskujecie lecz tracicie kontrolę nad spożyciem alkoholu.

Pozdrawiam po raz kolejny krakowskich urzędników i przypominam, że nie z powodu wina ale niesłabnącego smogu umiera rocznie 400 mieszkańców Krakowa a zmotoryzowani bywalcy urokliwego centrum miasta, miejsc parkingowych będą niebawem szukać chyba w Skawinie. Brak kompetencji i właściwie ukierunkowanej inicjatywy łatwo ukryć pod pozornie właściwą troską o cnotę i wstrzemięźliwość.

Poproszony przez mnie podczas konferencji naukowej (10 maja 2017 r.) o zajęcie stanowiska Dyrektor PARPA potwierdził, że w jego ocenie, jeśli butelki są eksponowane w sklepie w taki sposób, że na zewnątrz sklepu widać etykietę to stanowi to złamanie zakazu reklamy alkoholu. 

Reklamowanie piwa raz jeszcze

The post Zakazany alkohol w sklepowej witrynie first appeared on Paragraf w kieliszku.