Część składników wina może powodować alergie lub nietolerancje, np. siarczyny, produkty na bazie jaj, mleka czy ryb. Pełny wykaz takich składników zawiera załącznik II do rozporządzenia nr 1169/201. Na etykiecie należy wskazać wszystkie obecne w produkcie końcowym – nawet w zmienionej formie – substancje powodujące alergie lub reakcje nietolerancji.

Składniki mogące powodować alergie lub reakcje nietolerancji:

1. wskazuje się przy użyciu nazw wskazanych w załączniku II do rozporządzenia nr 1169/2011 i załączniku I część A rozporządzenia nr 2019/33.

2. podkreśla się w wykazie składników za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego ją od reszty wykazu składników, np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła.

Podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze może sam zdecydować o odpowiednim sposobie odróżnienia alergenów od pozostałych składników w wykazie. Niemniej jednak w nazwie składnika składającej się z kilku oddzielnych słów (np. „kazeiny z mleka”), wystarczy podkreślić słowo, które odpowiada substancji lub produktowi wymienionym w załączniku II o rozporządzenia nr 1169/2011 (np. „kazeiny z mleka”).

W przypadku gdy pełny wykaz składników podaje się za pomocą środków elektronicznych, substancje powodujące alergie lub reakcje nietolerancji muszą być umieszczane na opakowaniu lub na etykiecie, lecz niekoniecznie w tym samym polu widzenia, co pozostałe obowiązkowe dane na podstawie odstępstwa określonego w art. 40 ust. 2 rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/33.

Istnieją dwie możliwości ich prezentacji na etykiecie:

• w przypadku gdy wykaz składników znajduje się na etykiecie, wszystkie substancje powodujące alergie lub reakcje nietolerancji muszą być oznaczone jako składniki w wykazie składników. Zgodnie z art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 nazwa substancji lub produktu musi być podkreślona za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego ją od reszty wykazu składników, np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła.
• w przypadku gdy wykaz składników prezentowany jest za pomocą środków elektronicznych, wszystkie substancje powodujące alergie lub reakcje nietolerancji muszą być wskazane na opakowaniu lub na załączonej do niego etykiecie. Ich prezentacja musi być poprzedzona słowem „zawiera”, po którym podaje się nazwę lub nazwy odpowiednich substancji lub produktów.

Dodatkowo, na opakowaniu produktu lub dołączonej do niego etykiecie można zamieścić piktogram, którego rozmiaru przepisy nie określają. Zgodnie jednak z ogólnymi zasadami znakowania żywności  muszą być umieszczone w widocznym miejscu w taki sposób, aby były dobrze widoczne, wyraźnie czytelne oraz, w stosownych przypadkach, nieusuwalne. Mając na uwadze, iż piktogramy stanowią dobrowolną informację o żywności, nie można prezentować ich ze szkodą dla przestrzeni dostępnej do prezentacji obowiązkowych informacji na temat żywności.

The post Alergeny w winie first appeared on Paragraf w kieliszku.

Z zastrzeżeniem pewnych wskazanych w dokumencie wyjątków, na produktach spożywczych obowiązkowe jest podawanie rozlicznych danych szczegółowych, w tym wszelkich składników lub substancji pomocniczych w przetwórstwie wymienione w załączniku II lub uzyskanych z substancji lub produktów wymienionych w załączniku II, powodujące alergie lub reakcje nietolerancji, użyte przy wytworzeniu lub przygotowywaniu żywności i nadal obecne w produkcie gotowym, nawet jeżeli ich forma uległa zmianie (art. 9 ust. 1 lit. c).

Tak zdefiniowane alergeny, wymienione zostały we wskazanym już wyżej, załączniku nr II do rozporządzenia. Do substancji tego typu, stosowanych przy produkcji napojów alkoholowych, zaliczymy przede wszystkim:

• Dwutlenek siarki i siarczyny w stężeniach powyżej 10 mg/kg lub 10 mg/litr w przeliczeniu na całkowitą zawartość SO2 dla produktów w postaci gotowej bezpośrednio do spożycia lub w postaci przygotowanej do spożycia zgodnie z instrukcjami wytwórców (wina, cydry, itp).
• Zboża zawierające gluten, tj. pszenica, żyto, jęczmień, owies, orkisz, kamut lub ich odmiany hybrydowe, a także produkty pochodne (większość piw).
• Mięczaki i produkty pochodne (oyster stout).

Informacja o zawartości takich substancji, powinna pojawić się na w wykazie składników (art. 21 ust. 1 lit. a) i zostać wyraźnie podkreślona za pomocą pisma odróżniającego ją od reszty wykazu składników, np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła (art. 21 ust. 1 lit. b). Obowiązek ten będzie dotyczył większości produktów spożywczych.  Wyjątkiem od tej zasady będą jednak napoje o zawartości alkoholu wyższej niż 1,2 % objętościowo. Wykaz składników nie jest zatem obowiązkowy w przypadku większości napojów alkoholowych (art. 16 ust. 4). Nie oznacza to oczywiście, że producent napojów alkoholowych nie może umieścić wykazu składników (najczęściej skład dobrowolnie podają na etykietach producenci piwa). Jeśli producent zdecyduje się na ten krok musi jednak pamiętać o przestrzeganiu wszystkich, związanych z tym obowiązków.

Oznaczanie alergenów w napojach w których zrezygnowano z podawania wykazu składników, wykonywane jest poprzez umieszczenie frazy zawierającej słowo „zawiera”, po którym podana jest nazwa substancji będącej alergenem – np. “zawiera siarczyny” czy “zawiera słód jęczmienny”. Nie istnieje tu zatem obowiązek dodatkowego, graficznego wyróżnienia alergenu.

Formalna strona etykiety

Trzeba jednak zwrócić uwagę, że to nie koniec obowiązków w zakresie wyjątkowo drobiazgowych przepisów o znakowaniu żywności. Dnia 13 lipca 2017 r. Komisja Europejska opublikowała zawiadomienie (nr C(2017) 4864 final), dotyczące przekazywania informacji o substancjach lub produktach powodujących alergie lub reakcje nietolerancji, wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności.

Jak wskazuje sam wspólnotowy legislator, celem zawiadomienia była pomoc przedsiębiorstwom i organom krajowym w stosowaniu nowych wymogów znanego nam już rozporządzenia nr 1169/2011, dotyczących oznaczania obecności niektórych substancji lub produktów powodujących alergie lub reakcje nietolerancji (art. 9 ust.1 lit. c i załącznik II do rozporządzenia).

Tłumacząc na nieco bardziej przyswajalny język, Komisja Europejska postanowiła wyjaśnić producentom żywności w możliwie zrozumiałej formie (jak na biurokratyczną UE), w jaki sposób realizować w praktyce konkretne przepisy omawianego wyżej rozporządzenia 1169/2011, w którym ustalono zasady oznaczania produktów spożywczych. W tej swoistej instrukcji znajdziemy między innymi zapis:

“W przypadku żywności zwolnionej z obowiązku podawania wykazu składników (np. wino), ale stosowanej jako składnik w wytwarzaniu lub przygotowywaniu innej żywności, w której podaje się wykaz składników, należy podkreślić alergeny w tej żywności, tak aby odróżnić je od pozostałych składników w wykazie (art.21 ust.1). 

W tej nieco zagmatwanej formie, chodzi przede wszystkim o pewną szczególną sytuację gdy do wyprodukowania żywności, co do której istnieje obowiązek informowania o składzie, zastosowano nie wprost środek będący alergenem ale inny produkt żywnościowy taki alergen zawierający. Dla przykładu, jeśli wytworzymy potrawę przy której produkcji użyto wina, zawierającego legendarne siarczyny lub piwa w składzie którego znajdziemy gluten.

Oznaczenie powinno wyglądać wówczas w sposób następujący:

“Składniki: … wino (zawiera siarczyny)”

przy czym słowo „siarczyny” jest w tym przypadku podkreślone lub wyróżnione. Warto też pamiętać, że wykaz składników powinien rozpoczynać się lub być poprzedzony właściwym nagłówkiem, który składa się z wyrazu „składniki” lub zawiera ten wyraz.

Piotr Przybek (enolab.pl) – dziękuję za zwrócenie uwagi na problem i inspirację do powyższego artykułu

The post Podkreślać czy nie? first appeared on Paragraf w kieliszku.

Archetyp wina odświętnego, pitego ze złotych czy kryształowych kielichów lub co najwyżej ze srebrnych rogów, nie tylko zabija naszą przyjemność z picia wina i ogranicza niepotrzebnie jego konsumpcję ale też pozbawia niekiedy rozumu. Nie szukamy wszak tego co pasuje do chwili, co odzwierciedla uczucia, klimat, osobiste preferencje. Nas próżnych interesuje jedynie powierzchowność. Letni grill, urodziny cioci Frani, Wielkanoc czy zimowy  wieczór z ulubionym serialem – byle tylko był korek (nawet ten niewyciągalny i plastikowy), byle zdobiła butelkę zagraniczna etykieta, byle to było drogie (lecz bez przesady, 30 zł zaspokaja najczęściej snobistyczny komforcik).

Dziś obalamy mity i wzywamy do trzeźwości na przedpolu winnej degustacji

BUTELKA I KARTON – pomijając sprawdzającą się często zasadę, głoszącą słusznie, że im ładniejsza etykieta tym gorsze wino, obiektywne spojrzenie na kupowany produkt powinno dotyczyć też sposobów jego “pakowania”. Szkodliwym i krzywdzącym jest bowiem wyraźnie pogardliwe traktowanie win oferowanych w kartonach. Choć ten sposób przechowywania i dostarczania wina budzi pewne, niezbyt dobre skojarzenia, to musimy pamiętać, że jest to jedna z najprostszych i najtańszych form pakowania wina przeznaczonego do bieżącej konsumpcji. Nie wpływa znacząco na jakość wina a minimalizuje koszty jego transportu i przechowywania –  a zatem i końcową cenę. Sporo wielkich producentów win stołowej jakości, to samo wino rozlewa zarówno do butelek jak i do kartonów, różnicując jedynie grupę odbiorców (płacących oczywiście więcej za przyjemność obcowania z ciężką butelką i niepewnym korkiem).

KOREK PONAD WSZYSTKO – kolejny, szalenie już szkodliwy mit, dotyczy win z zakrętką zamiast tradycyjnego korka. Poza oczywistą wygodą stosowania zakrętki, najlepszym argumentem za stosowaniem tego rozwiązania jest bezpieczeństwo wina! Butelce zakręcanej nie zagraża bowiem, zniszczenie korka (zarazem i wina, poprzez utlenienie) czy też tzw. choroba korkowa. Nawet jeśli zakrętka faktycznie odbiera nieco magii związanej otwieraniem butelki, to nie stanowi infamii i nie jest zarezerwowana do najgorszych win dla upodlonego gminu (stanowić ją może natomiast wąchanie korka, i tak nic nie wywąchacie!). Sporo ambitnych winiarni, produkujących przednie wina jakościowe, z pragmatyzmu (głównie obawy przed zwrotami zepsutego wina), butelkuje swoje wyroby stosując tę nowoczesną formę zamknięcia. Popularne są także równie szczelne kapsle czy też tzw. win-locki (szklane zatyczki). Parafrazując znanego nam Prezesa Ochudzkiego, może korek ma swoje plusy, ważne jednak, żeby te plusy nie przesłoniły nam minusów

PRZEDMURZE PIEKIEŁ – wszystkiemu winna jak zwykle Unia Europejska. Obowiązkowym oznaczeniem “zawiera siarczyny” wywołała istny popłoch wśród konsumentów, którym najwyraźniej sama myśl o siarce przypomina o nieczystym sumieniu. Zakończmy ten wątek szybko i bezboleśnie. Siarka jest najbardziej naturalnym konserwantem. Koniecznym, jeśli chcecie winem cieszyć się bez przechowywania go w specjalnie klimatyzowanych pomieszczeniach czy chłodziarkach. Dopuszczalna ilość siarczynów w litrze wina jest absolutnie bezpieczna dla każdego kto nie jest na nie uczulony i wynosi 10 mg/l. Siarkę stosowali już Rzymianie (bez teorii spiskowych – to nie przez siarkę Rzym upadł!) i stosujemy wszyscy do dziś. Jest w winie, naturalnych sokach, nawet soczkach dla dzieci czy w suszonych owocach. Pretensje można mieć nie do winiarzy ale do Pana Mendelejewa lub bliższego nam Boruty.

IM STARSZE TYM LEPSZE – tak faktycznie się czasem zdarza, nie mylmy jednak wielkiego burgunda z bezpretensjonalnym vinho verde. Absolutną większość produkowanych na świecie win należy bezwzględnie wypić już w pierwszym roku – nie dlatego, że z czasem nie będzie wyraźnie lepsze ale dlatego, że będzie gorsze! Poza pewnymi wyjątkami wino z czasem traci swoje najważniejsze walory (takie jak świeżość, owocowość czy  rześkość). Szacuje się, że jedynie 1% win nadaje się do przechowywania przez okres dłuższy niż 5 lat. Częściej zapewne trafimy jednak na wino, które charakter traci już po kilku miesiącach od wyprodukowania. Przykładem jest choćby popularne Beaujolais Nouveau, które bezwzględnie należy spożyć do Bożego Narodzenia w roku zbiorów. Pod grożną wiecznego potępienia nie pijemy też starych win różowych czy wspomnianego już we wstępie vinho verde (w wolnym tłumaczeniu wina zielonego – nie kolorem, lecz młodością).

BRUTALNA PRAWDA O DENKU – słyszeliście kiedyś bzdurę o tym, że wino jest szlachetniejsze jeśli w dnie butelki jest wgłębienie? A może sami ją roznosicie po świecie? Faktem jest, że wklęsłe denko i ciężar butelki może stanowić o jakości – ale jedynie o jakości producenta szkła, z ręki którego wyszła sama butelka. Prawdą jest, że wklęsłe denko sprzyja faktycznie dekantacji win starych (w których z wiekiem wytrąca się osad). Nie ma jednak najmniejszego wpływu na smak czy jakość wina i nie stanowi tajnego kodu, którym producenci wina komunikują się z wtajemniczonymi konsumentami.

The post Nie oceniaj książki po okładce first appeared on Paragraf w kieliszku.