PODSTAWA PRAWNA

Jak większość z Was, zainteresowanych tematem, już wie z otrzymanych pism – ustawa z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia procesu wydatkowania środków finansowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w ramach działań objętych zintegrowanym systemem zarządzania i kontroli (Dz.U. 2019 poz. 1824), wprowadziła zmiany w kolejnej, niezwykle popularnej ustawie – z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2004 nr 10 poz. 76). Kluczowym, wynikającym z niej obowiązkiem jest konieczność uzyskiwania wpisu do prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Ewidencji Producentów – także producentów wina, posiadających własne winnice. 

RODZAJE PRODUCENTÓW

Omawiana nowelizacja ustawy wprowadza pewien porządek definicyjny dla pojęć, których znaczenie odbiega od rozumienia potocznego. I tak:

gospodarstwo rolne – gospodarstwo w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 – oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Gospodarstwem rolnym jest zatem miejsce w którym rolnik prowadzi działalność rolniczą – do pojęcia działalności rolniczej wrócimy jednak za chwilę.

Podlegający zgłoszeniu w Ewidencji Producentów – producent – to postać, którą być może producent rolny, beneficjent programów rybackich, posiadacz zwierzęcia, organizacja producentów, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalny beneficjent. Jego szczególną formą jest natomiast…

producent rolny – czyli osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 – tj. która prowadzi działalność rolniczą.

Wspomniane już dwukrotnie prowadzenie działalności rolniczej oznacza natomiast:

• produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;
• utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub
• prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy

Czy winiarz jest rolnikiem?

Najwięcej kłopotu przysporzy jednak zapewne rodzaj producenta niewątpliwie najważniejszy w omawianym kontekście, tj.:

potencjalny beneficjent – będący osobą fizyczna, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która może ubiegać się o przyznanie pomocy w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich lub uczestniczyć w innych niefinansowanych, współfinansowanych lub finansowanych ze środków Unii Europejskiej mechanizmach administrowanych przez Agencję lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, w ramach których odpowiednio Agencja lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje swoje zadania, niebędąca producentem rolnym, beneficjentem programów rybackich, posiadaczem zwierzęcia, organizacją producentów lub podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny.

Jednym z takich mechanizmów jest – Administrowanie potencjałem produkcyjnym winorośli i wina, którym objęci są:

1. producenci albo przedsiębiorcy niebędący producentami, wyrabiający wino z winogron pozyskanych z upraw winorośli położonych na terytorium Polski, przeznaczone do wprowadzenia do obrotu, wpisani do ewidencji decyzją Dyrektora Generalnego KOWR,
2. przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina,
3. osoby dostarczające winogrona lub moszcz winogronowy, przedsiębiorcy wykonującemu działalność gospodarczą, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina, wpisanemu do ewidencji decyzją Dyrektora Generalnego KOWR,
4. przedsiębiorcy posiadający zezwolenie na obrót hurtowy, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2016 r. poz. 487, z późn. zm.).

W przypadku spełniania warunków właściwych dla kilku rodzajów producenta istnieje możliwość wybrania kilku z powyższych kategorii. Jedynym wyjątkiem jest potencjalny beneficjent, który to rodzaj producenta z uwagi na swój charakter, nie może się łączyć z innymi rodzajami producenta.

JAK UZYSKAĆ WPIS W EWIDENCJI PRODUCENTÓW?

W celu uzyskania wpisu oraz numeru identyfikacyjnego w ewidencji producentów, należy złożyć wniosek o wpis do ewidencji producentów. Wniosek składa się do kierownika właściwego miejscowo, biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Formularz wniosku o wpis do ewidencji producentów obowiązujący od 17 października 2019 roku, znajdziecie poniżej:

WNIOSEK O WPIS DO EWIDENCJI PRODUCENTÓW (pdf)

Tutaj znajdziecie zaś ADRESY BIUR ARiMR.

Agencja wydaje decyzję o wpisie do ewidencji producentów w trybie postępowania administracyjnego, przesyłając ją do nas pocztą. Typowo dla postępowania administracyjnego, wnioski obsługuje się bez zbędnej zwłoki jednak w przypadku, kiedy wymagane jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego, załatwienie sprawy nie powinno zająć więcej niż 1 miesiąc a w przypadkach szczególnie trudnych 2 miesiące.

Co istotne, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego, nadaje się jeden numer identyfikacyjny osobie, na którą współmałżonek lub współposiadacz wyraził pisemną zgodę – możliwe jest oczywiście nadanie odrębnego numeru identyfikacyjnego, warunkiem jest jednak aby wnioskodawca prowadził samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.

JAK WYPEŁNIĆ WNIOSEK?

Pewne problemy praktyczne mogą pojawić się przy wypełnianiu wniosku. ARiMR przygotowała przydatną instrukcję, która może być pomocna przy wypełnianiu wniosku.

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA WNIOSKU (pdf)

Najczęstsze problemy będą zapewne związane z nazwą oraz siedzibą podmiotu uzyskującego wpis. Należy więc pamiętać:

Pole nr 2 – rodzaj producenta

Producent wina, który nie jest producentem rolnym (w rozumieniu wyżej nakreślonym) składa wniosek jako potencjalny beneficjent.

Pole nr 3 – wspólne gospodarstwo

Pytania tu zawarte odnoszą się wyłącznie do osób prowadzących wspólne gospodarstwo rolne z małżonkiem lub inną osobą.

Pole nr 4 – Nazwisko/nazwa

Należy tu podać oczywiście nazwisko w przypadku osoby fizycznej, zaś w przypadku osoby pranej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, należy podać pełną nazwę, jaka została podana przy zgłoszeniu do odpowiedniego organu rejestrowego albo podczas rejestracji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON).

Pole nr  5 – Imię

Co oczywiste, jest to miejsce przeznaczone na imię osoby fizycznej, a w przypadku występowania o nadanie numeru identyfikacyjnego przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej można w tym miejscu podać nazwę skróconą, jaka została podana przy zgłoszeniu do odpowiedniego organu rejestrowego albo podczas rejestracji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON).

Pole nr 7 – Firma przedsiębiorcy

Pole to uzupełnia osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców, podlegająca wpisowi do CEiDG. Jako, że jest to pole nieobowiązkowe a instrukcja wskazuje w tym miejscu wyłącznie na osobę fizyczną, należy przyjąć, że firmę przedsiębiorcy będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną umieszczamy wyłącznie w polu nr 4, przewidzianym dla nazwy.

Miejsce zamieszkana i adres albo siedziba i adres wnioskodawcy

• W odniesieniu do wnioskodawcy będącego osobą fizyczną jest to wprost miejsce zamieszkania wnioskodawcy i jego adres. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Podanie numeru telefonu stacjonarnego/komórkowego, numeru faksu oraz adresu e-mail jest tu zupełnie dobrowolne.
•  W odniesieniu do Wnioskodawcy posiadającego osobowość prawną podajemy siedzibę i adres. Zgodnie z art. 41 Kodeksu cywilnego, jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.
• W odniesieniu do Wnioskodawcy będącego jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej – siedzibę i adres. Zgodnie z art. 33 § 1 Kodeksu cywilnego do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.

The post Ewidencja producentów ARiMR first appeared on Paragraf w kieliszku.

Czy winiarz jest przedsiębiorcą?

DZIAŁALNOŚĆ ROLNICZA

Nim rozprawimy się niezliczonymi definicjami rolnika, rozważmy wstępnie, czym jest sama działalność rolnicza?

Za działalność taką należy uznawać przede wszystkim (to nie jest niestety jedyna definicja w polskich aktach prawnych) działalność nakreśloną przez art. 2 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350).

tj. działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chowu, w tym również produkcja materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcja warzywnicza gruntowa, szklarniowa i pod folią, produkcja roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadownicza, hodowla i produkcja materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcja zwierzęca typu przemysłowo-fermowego oraz hodowla ryb, a także działalność, w której minimalne okresy przetrzymywania zakupionych zwierząt i roślin, w trakcie których następuje ich biologiczny wzrost, wynoszą co najmniej miesiąc w przypadku roślin.

Winogrodnik, prowadzący winnicę i produkujący winogrona z pewnością może być traktowany jako osoba prowadząca działalność rolniczą. Produkcja wina nie mieści się już jednak w tej definicji. Dlatego też ku rozczarowaniu wielu, producent wina nawet jeśli pochodzi ono z upraw własnych, jest płatnikiem podatku dochodowego, nie zaś podatku rolnego.

DEFINICJE ROLNIKA W PRAWIE POLSKIM

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015 poz. 308)

Rolnikiem jest rolnik w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tj. osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów… która prowadzi działalność rolniczą.

Dla porządku definicyjnego, gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b).

Samą działalnością rolniczą w rozumieniu Rozporządzenia 1307/2013 a zatem ustawy o płatnościach należy rozumieć między innymi jako produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich (art. 4 ust. 1 lit. c).

Nie ma też wątpliwości, że produktem rolnym (definiowanym znów jako produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) jest wino ze świeżych winogron, w załączniku wymienione i oznaczone w nomenklaturze brukselskiej numerem 22.05.

Zdefiniowany we wstępie niniejszego wpisu winiarz, którego winnica położona jest na terenie polski i który produkuje wino ze świeżych winogron, będzie nietpliwie rolnikiem w rozumieniu niniejszych przepisów.

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2004 nr 10 poz. 76)

Niniejsza ustawa definiuje pojęcie producenta rolnego, jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą rolnikiem w rozumieniu znanego nam już art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 3 pkt 3).

Ustaliwszy powyżej, że nasz hipotetyczny producent wina jest rolnikiem w rozumieniu rozporządzenia, należy uznać go także za producenta rolnego, w rozumieniu tej ustawy.

Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. 2005 nr 150 poz. 1249) 

W rozumieniu przepisów ww. ustawy, producent rolny stanowi osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, w której posiadaniu lub współposiadaniu jest gospodarstwo rolne, prowadzącą działalność rolniczą, o której mowa w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 (art. 2 pkt. 2).

Gospodarstwo rolne to natomiast obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, a także obszar takich gruntów, niezależnie od powierzchni, jeżeli jest prowadzona na nim produkcja rolna stanowiąca dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 2 pkt. 1).

Co jednak z producentami wina, których gospodarują na powierzchni mniejszej niż 1ha? W rozumieniu ustawy ich przybytek nie stanowi gospodarstwa rolnego a zatem nie są oni w takiej sytuacji producentami rolnymi w rozumieniu przytoczonych tu przepisów.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24)

Pod pojęciem rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia (art. 6 ust. 1). 

Działalnością rolniczą jest natomiast działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej (art. 6 ust. 3).

Winiarz, rozumiany jako producent wina będzie mógł legitymować się statusem rolnika wyłącznie w zakresie swojej działalności związanej z produkcją owoców. Uprawa winorośli i produkcja winogron będą mogły stanowić działalność rolniczą, produkcja wina już nie.

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. 2003 nr 64 poz. 592)

Za rolnika indywidualnego w rozumieniu tej szczególnej ustawy, uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo (art. 6 ust. 1).

Do przesłanek, których spełnienie będzie konieczne dla uznania danej osoby za rolnika zaliczyć należy zatem:

• status osoby fizycznej (w przeciwieństwie do poprzednich ustaw wykluczono osoby prawne)
• tytuł prawny do nieruchomości rolnej (której powierzchnia nadto nie może przekroczyć 300ha)
• kwalifikacje rolnicze
• warunek zamieszkania przez co najmniej 5 lat w gminie gdzie znajduje się przynajmniej jedna z nieruchomości składających się na gospodarstwo rolne
• warunek osobistego prowadzenia gospodarstwa

O ile status osoby fizycznej i tytuł prawny do nieruchomości (własność, najem, dzierżawa) nie stanowią kłopotu w interpretacji, o tyle pozostałe warunki należy wyjaśnić.

Uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie i podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej.

Kwalifikacje rolnicze uznane są w przypadku gdy osoba starająca się o tytuł rolnika posiada:

• wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, zasadnicze branżowe, średnie, średnie branżowe lub wyższe lub
• tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
• wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie lub średnie branżowe inne niż rolnicze i posiada co
  najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
• wykształcenie podstawowe, gimnazjalne, zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie.

Za staż pracy uznaje się zaś okres, w którym osoba:

• podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników lub
• prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o obszarze nie mniejszym niż 1 ha stanowiącym jej własność, przedmiot użytkowania wieczystego, przedmiot samoistnego posiadania lub dzierżawy, lub
• była zatrudniona w gospodarstwie rolnym na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę, wykonując pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej, lub
• wykonywała pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej w charakterze członka spółdzielni produkcji rolnej, lub
• odbyła staż, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, 1292, 1321, 1428 i 1543), obejmujący wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.

Z punktu widzenia przyjętego we wstępie, można śmiało wysnuć tezę, że większość polskich winiarzy nie jest rolnikami w rozumieniu kuriozalnej ustawy “o przywiązaniu chłopa do ziemi” czy też o kształtowaniu ustroju rolnego, jak enigmatycznie nazwał ją sam ustawodawca. Przynajmniej w zakresie kwalifikacji rolniczych

Ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz.U. 2006 nr 52 poz. 379)

Za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 ust. 2) czyli obszaru gruntów sklasyfikowanych
w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. 

Także w tym przypadku, ustawodawca wyklucza z grona producentów rolnych, małorolnych winiarzy.

produjUstawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. 2009 nr 116 poz. 975)

Producentem ekologicznym jest w rozumieniu ustawy (art. 2 pkt. 2), podmiot gospodarczy w rozumieniu art. 2 lit. d Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.), tj. oznacza osoby fizyczne lub prawne  odpowiedzialne za zapewnienie, że przedsiębiorstwo ekologiczne pozostające pod ich kontrolą spełnia wymogi określone w niniejszym rozporządzeniu.

Jednym z częściej zadawanych mi pytań jest to “czy winiarz jest rolnikiem?”. Ufam, że po lekturze powyższego wpisu zrozumiecie moją, niezupełnie jasną odowiedź   Jeśli natrafiliście na jakieś swoiste interpretacje czy związane z tym tematem problemy praktyczne, piszcie proszę śmiało w komentarzach.

The post Czy winiarz jest rolnikiem? first appeared on Paragraf w kieliszku.

BAŁAGAN DEFINICYJNY

Wydaje się, że u podstaw tytułowego bałaganu leży i tym razem nazbyt lekkie podejście do sztuki tworzenia prawa w naszym kraju. Racjonalny i spójny ustawodawca tworzy bowiem coraz cześciej definicje legalne, które nie mają charakteru uniwersalnego ale służą jedynie aktowi prawnemu w którego słowniku się znalazły. W ten sposób jedno pojęcie może być zupełnie odmiennie rozumiane w zalezności od tego, którym ze źródeł jego definicji się posłużymy. W istocie panuje niemały chaos, podważający stabilność funkcjonowania systemu prawnego.

Ze względu na obszar naszych zainteresowań zdefiniujmy może na wstępie kim jest “polski winiarz” czyli producent naszego rodzimego wina.

Zgodnie z definicją ze słownika pojęć zamieszczonego w ustawie winiarskiej (art. 2 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina) producentem wina jest osoba fizyczna lub prawna, która wyrabia lub rozlewa wino z upraw własnych w celu wprowadzenia go do obrotu (taką definicję winiarza przyjęła też Polska Federacja Producentów Wina, uzależniając od spełnienia powyższych przesłanek możliwość nabycia członkostwa w organizacji).

Na potrzeby naszych dalszych rozważań zwracam szczególną uwagę,  że tak rozumiany winiarz jest według przywołanej definicji producentem wina z winogron pochodzących z upraw własnych. Nie jest więc ani wyłącznie przetwórcą winogron ani też winogrodnikiem produkującym jedynie winogrona na sprzedaż (ta gałąź rolnictwa jeszcze się nie wykształciła w naszym kraju – o ile nie mówimy o “winnicach” produkujących winogrona spożywcze). Dla porządku rozważań ustalmy zatem, że Producent w rozumieniu przywołanych przepisów aby nosić to miano musi spełnić łącznie trzy przesłanki:

• uprawiać winorośl
• produkować (wyrabiać) z niej wino
• wprowadzać tak uzyskane wino do obrotu

Należy też pamiętać, że pojemność tej definicji pozwala obejmować statusem Producenta zarówno osoby fizyczne jak i prawne (co będzie dalej dość istotną kwestią). W świetle tak przedstawionego pojęcia oczywistym jest, że Producentem wina, w rozumieniu polskiego prawa, zdecydowanie nie jest:

• winiarz domowy – nie wprowadza bowiem wina do obrotu
• winogrodnik – nie produkuje wina a jedynie uprawia winorośl (produkuje winogrona na sprzedaż)
• przetwórca czyli producent wina, który skupuje cudze winogrona – nade wszystko obowiązuje wymóg upraw własnych

Możemy zatem wywnioskować, że Producent wina już na poziomie definicyjnym jest swoistą hybrydą, jednocześnie bowiem uprawia winorośl produkując winogrona (czyli wykonuje potocznie rozumianą działalność rolniczą) jak i przetwarza te winogrona uzyskując wino (gdzie w istocie staje się przetwórcą spożywczym czyli wykonuje działalność gospodarczą). Na tym etapie ustawodawca nie miesza nam w głowach i nie definiuje jeszcze ani rodzajów aktywności gospodarczej, ani też kluczowego pojęcia przedsiębiorcy ale i tak zapowiada się niezłe zamieszanie.

KIM JESTEŚ ROLNIKU?

Sprawa staje się jeszcze bardziej zagmatwaną gdy pozycję naszego winiarza rozpatrywać będziemy przez pryzmat przepisów prawa rolnego. Wydaje się bowiem oczywiste, że jeśli produkujemy wino z upraw własnych to powinniśmy posiadać status rolnika. Z ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o kształtowaniu ustroju rolnego dowiadujemy się, że wykonywanie działalności rolniczej polega na prowadzeniu działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej (art. 2 ust. 1 pkt 3). Gospodarstwem rolnym jest natomiast gospodarstwo w rozumieniu kodeksu cywilnego (art 55³ kc – za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego), nie mniejsze jednak niż 1ha użytków rolnych (art. 2 ust. 1 pkt 3). Rolnikiem indywidualnym należy zaś nazywać osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo (art. 4 ust. 1).

W świetle naszych rozważań wydaje się jednak, że jednoznacznie zakwalifikowanie wyżej zdefiniowanego producenta wina jako rolnika też nie będzie takie proste. Jak już ustaliliśmy, producent wina może być osobą prawną – do tej kategorii podmiotów prawa, definicja rolnika indywidualnego zaś się nie odnosi. Także pojęcie działalności rolniczej, literalnie podchodząc, zdaje się nawiązywać co najwyżej do producentów winogron, nie zaś ich przetwórców za których można by zapewne uznać osoby wytwarzające z nich wino. Przy tym wszystkim należy jeszcze pamiętać, że definicje te służą nam bezspornie jedynie wówczas gdy poruszamy się w przedmiocie regulacji cytowanej ustawy. Wychylając się na sąsiednie podwórko, możemy zatracić dopiero co przyjętą logikę. 

PRZEDSIĘBIORCA W PRAWIE POLSKIM

Zacznijmy od zdefiniowania przedsiębiorcy (UWAGA: to dobra pora na otworzenie butelki czegoś mocniejszego o ile jeszcze tego nie zrobiliście!). Przedsiębiorcą w rozumieniu polskich przepisów jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna (…) prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową (art. 43¹ kodeksu cywilnego).  

Wydawałoby się (co podnosi część doktryny oraz judykatury w stosunku do “konwencjonalnych” rolników), że wystarczy spełnić podane w przepisie prawa cywilnego przesłanki aby status przedsiębiorcy otrzymać. Kłopot pojawia się jednak gdy zorientujemy się, że jedna z podstawowych przesłanek – czyli  działalność gospodarcza – nie została już uregulowana w kodeksie cywilnym a otrzymała swój własny akt prawny ustawowej rangi, tj. ustawę z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

Wspomniana ustawa definiuje bowiem osobę przedsiębiorcy odmiennie od kodeksu cywilnego . Jest nim w tym przypadku osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą (w której pojęciu, jak się za chwilę dowiemy, zawiera się także uzewnętrzniona przez kodeks cywilny działalność zawodowa). Dla spokoju ducha odrzućmy jednak na wstępie problematyczną działalność zawodową jako nieistotną w naszych rozważaniach. Ta ostatnia forma aktywności odnosi się bowiem, co oczywiste, do działalności polegającej na wykonywaniu zawodu (na czym opiera się ogólna koncepcja uznawania rolników za przedsiębiorców), a jedynym, nierolniczym zawodem związanym z winem w naszym kraju jest operator urządzeń do produkcji wina (o tym będzie odrębny wpis, dla ciekawych świata zawód nr 816016 wg. Klasyfikacji zawodów i specjalności).

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA NIEJEDNO MA IMIĘ

Przejdźmy do kluczowego pojęcia działalności gospodarczej. Zgodnie z zapisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest to: zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2). Sama ustawa wyklucza jednak stosowanie swoich zapisów w stosunku do:

(art. 3)

1. działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego;
2. wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów;
3. wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego, o których mowa w art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. z 2014 r. poz. 1104);

Pojawia się tutaj odniesienie do ar. 17 ustawy winiarskiej o którym warto w tym miejscu wspomnieć. Przepis ten dolewa nam bowiem oliwy do i tak okazałego już ognia chaosu legislacyjnego. Wprowadza bowiem definicję działalności gospodarczej w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich. Pojawienie się tej kategorii w ustawie winiarskiej rozpoczyna część regulacji, które skupiają swoją uwagę na producentach napojów będących produktami winiarskimi (przypominam, że wyrobami takimi jest wiele różnych produktów wymienionych w ustawie winiarskiej jak choćby cydr) i nie muszą już pochodzić z upraw własnych. Działalność gospodarcza w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich. Rejestracji nie wymaga się jednak od producentów, którzy wyłącznie wyrabiają i rozlewają wino uzyskane z winogron pochodzących z upraw własnych (art. 17 ust. 3 ustawy winiarskiej). Przepis ustawy zdaje się jednak nie wykluczać Producentów z grona prowadzących specjalny rodzaj działalności gospodarczej ale jedynie nie wymaga od nich wpisu do rejestru przedsiębiorców.

Należałoby zatem stwierdzić, że producenci wina (osoby fizyczne lub prawne, które wyrabiają lub rozlewają wino z upraw własnych w celu wprowadzenia go do obrotu) prowadzą działalność gospodarczą w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich czyli działalność regulowaną w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jednak nie muszą wpisywać się do rejestru działalności regulowanych (swoją drogą zwracam raz jeszcze uwagę, że nie muszą wpisywać się do rejestru przedsiębiorców wykonujących tego typu działalność). Jeśli jednak są jednocześnie rolnikami (ograniczamy zakres jedynie do osób fizycznych) i produkują nie więcej niż 100 hl rocznie to w ogóle nie podlegają przepisom tej ustawy – nie można zatem posługiwać się tu pojęciem przedsiębiorcy zapożyczonym z tego dokumentu.

Zdecydowana większość polskich winiarzy, ciesząca się statusem rolnika i produkująca maksymalnie 100 hl wina pochodzącego z upraw własnych, mieści się zatem w tym wyłączeniu i nie podlega pod przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Wydaje się też, że nie można w tym przypadku mówić o wykonywaniu regulowanej działalności gospodarczej w stosunku do producentów-rolników produkujących maksymalnie 100hl rocznie, skoro samo jej pojęcie pochodzi z ustawy pod którą tak rozumiani winiarze nie podlegają. Idąc dalej, nawet posługując się pojęciem przedsiębiorcy z kodeksu cywilnego, nie będą spełniać stosownych przesłanek podmioty, które nie prowadzą działalności gospodarczej lub zawodowej – a obie w tym przypadku wykluczyliśmy w naszych dotychczasowych rozważaniach

Podsumowując ten wątek: może być uznany w mojej ocenie za przedsiębiorcę (w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) podmiot produkujący wino, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich (w tym także producent wina w rozumieniu ustawy winiarskiej), który jest wpisany do rejestru działalności regulowanej. Możliwe jest też potencjalne uznanie za przedsiębiorcę Producenta (wytwarzającego wino z własnych upraw), który nie jest wpisany do rejestru ale produkuje więcej niż 100 hl wina lub nie jest rolnikiem (np. osoby prawne). W świetle przywołanych faktów nie wydaje się być jednak uzasadnionym traktowanie “małego winiarza” za przedsiębiorcę zarówno w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej jak i kodeksu cywilnego.

PRZEDSIĘBIORCA W USTAWIE WINIARSKIEJ

Radość zrozumienia problemu (moje uszanowanie dla tych którzy tu dobrnęli) niweczy jednak szybko sama ustawa winiarska Pojawia się w niej bowiem pojęcie przedsiębiorcy (nie jest jednak ono warte uregulowania w słowniku definicji legalnych). Używając tego pojęcia w ten sposób, twórca ustawy winiarskiej uznał najwyraźniej, że “przedsiębiorca” jest pojęciem dostatecznie jasnym – jak widać powyżej  W tym zakresie ustawodawca zdaje się jednak interpretować przepisy w sposób podobny do autora niniejszego tekstu. W sposób pośredni rozróżnia bowiem podmioty produkujące wino:

Art. 18. ust 1. Przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich, z wyłączeniem przedsiębiorcy spełniającego wymagania określone w art. 19 ust. 3 oraz producenta, o którym mowa w art. 17. ust. 3.

Rozróżnienie takie potwierdza także pojawiające się wielokrotnie w ustawie sformułowanie:

Art. 21 ust. 2. Wpisu do ewidencji dokonuje się na wniosek producenta albo przedsiębiorcy niebędącego producentem, na każdy rok gospodarczy, w którym będzie wyrabiane wino.

Z woli ustawodawcy powstają zatem dwie kategorie podmiotów produkujących wino:

1. producenci (podmioty wytwarzające wino z upraw własnych)
2. przedsiębiorcy niebędący producentami (podmioty wytwarzające produkty winiarskie pochodzące z upraw cudzych)

Tak naprawdę mamy do czynienia jednak z co najmniej trzema kategoriami. W tak zdefiniowanym podziale należałoby bowiem wskazać jeszcze a contrario do przedsiębiorców niebędących producentami – przedsiębiorców będących producentami, czy może lepiej tożsamych pojęciowo producentów będących przedsiębiorcami. Posługując się wnioskami z naszych dotychczasowych ustaleń zaliczylibyśmy do tej kategorii Producentów (winiarzy produkujących wino z upraw własnych), którzy podlegają ustawie o swobodzie działalności gospodarczej czyli nie są rolnikami lub wytwarzają ponad 100hl wina rocznie – co pozostaje w zgodzie zarówno z ustawą jak i z ogólną refleksją autora.

ROLNICZA DZIAŁALNOSĆ GOSPODARCZA

Końcąc już, aby nie nadużywać swojego zdrowia ani cierpliwości czytelników, muszę jeszcze rozprawić się krótko z tzw. rolniczą działalnością gospodarczą (nie mylić z interpretacjami nakazującymi traktować rolnika za wykonującego działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie… z uwagi na wykonywanie przez niego rolniczej działalności zawodowej w sposób zorganizowany i ciągły). 

Można próbować sił w zdaniu odrębnym do ostatecznej tezy niniejszego wpisu – że producenci wina będący rolnikami, którzy produkują maksymalnie 100hl wina jako niepodlegający ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, działalności gospodarczej ani zawodowej nie wykonują a zatem nie są przedsiębiorcami. Sprzeciw do tej ogólnej konstatacji można oprzeć bowiem na wykonywaniu działalności rolniczej, zdefiniowanej w nowym dla tego artykułu akcie prawnym, mianowicie ustawie z dnia 26 lipca 1991 r.o podatku dochodowym od osób fizycznych.  Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy działalność rolnicza jest to działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chowu, w tym również produkcja materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcja warzywnicza gruntowa, szklarniowa i pod folią, produkcja roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadownicza, hodowla i produkcja materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcja zwierzęca typu przemysłowo-fermowego oraz hodowla ryb.

Podstawową cechą działalności rolniczej jest zatem uzyskiwanie produktów w stanie nieprzetworzonym, pochodzących z uprawy, chowu lub hodowli. O ile można próbować zaliczyć do tego typu działalności produkcję samych winogron o tyle ich przetwarzanie (przypominam, że pojęcie producenta wina wymaga aby obie te przesłanki zostały spełnione łącznie) nie ma już miejsca w tak nakreślonej definicji. Trzeba też pamiętać, że zasadniczym celem omawianego dokumentu było bowiem nakreślenie katalogu podmiotów, które pozostają w zasięgu podatku od osób fizycznych (PIT).  Można zatem przyjąć, że ustawa definiuje wskazaną powyżej działalność rolniczą wyłącznie na własne potrzeby.

***

Starczy nam tej męki… Oczywiście proszę traktować wszystko powyższe jako moją ocenę stanu prawnego i ze względu na problematyczny charakter poruszanego przedmiotu jako subiektywny głos w naukowej dyskusji. Wszelkie komentarze czy zdania odrębne (oczywiście dobrze argumentowane) będą mile widziane

The post Czy winiarz jest przedsiębiorcą? first appeared on Paragraf w kieliszku.