Ustawa reguluje zasady:

• wyrobu fermentowanych napojów winiarskich
• znakowania fermentowanych napojów winiarskich nazwami, pod którymi są wprowadzane do obrotu
• wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich
• organizacji rynku wina

Będzie ona regulowała zatem zasadnicze kwestie związane z produkcją fermentowanych napojów winiarskich (takich jak cydry, miody pitne czy wina owocowe) oraz z uprawą winorośli i produkcją wina z polskich winnic.

Na zmianę tę czekaliśmy od dawna. Po wielu latach prac ministerialnych, aktywnych konsultacjach społecznych i szczęśliwie zakończonym procesie legislacyjnym, doczekaliśmy jej wejścia w życie. Jestem przekonany, że będzie służyła polskim rzemieślnikom

NAJWAŻNIEJSZE ZMIANY

O nowej ustawie pisałem i mówiłem już całkiem sporo (linki poniżej). Dla podsumowania pozwolę sobie przytoczyć jednak subiektywnie sporządzoną listę najważniejszych zmian:

Dla producentów wina:

• Osobna rejestracja winnicy i zgłoszenie produkcji wina
• Nowa definicja “drobnego producenta wina z upraw własnych”
• Możliwość zakupu winogron (do 50% wagowo z winnic znajdujących się w naszym województwie lub powiatach ościennych) bez utraty przywilejów
• Możliwość certyfikacji zakupionych winogron
• Zmiana terminu na zgłoszenie produkcji wina (na dwa tygodnie przed zbiorami, najpóźniej jednak 15 września)
• Zniesienie obowiązku posiadania zezwolenia hurtowego dla drobnych producentów wina

Dla producentów fermentowanych napojów winiarskich (cydry, wina owocowe, miody pitne, itp.)

• Przeniesienie rejestru producentów z Ministerstwa Rolnictwa do KOWR
• Zmniejszenie ilości obowiązków poprzedzających wpis do rejestru
• Nowe definicje napojów winiarskich
• Poszerzenie zakresu przywilejów małych producentów posiadających własne uprawy lub pasieki
• Zwiększenie limitów produkcji wybranych napojów winiarskich pozwalających na korzystanie z przywilejów
• Zniesienie obowiązku zatwierdzenia zakładu przez Państwową Inspekcję Sanitarną dla małych producentów wybranych napojów winiarskich
• Zniesienie obowiązku posiadania zezwolenia hurtowego dla małych producentów wybranych napojów winiarskich

NOWE PROCEDURY REJESTRACYJNE

W związku ze zmianą ustawy, zmieniają się także niektóre zasady dotyczące rejestracji winnic oraz winiarni produkujących fermentowane napoje winiarskie. Opisy dostępne na naszej stronie będę aktualizował na bieżąco, gdy tylko nowe formularze pojawią się na stronach urzędów

Rejestracja winnicy – krok po kroku

Produkcja cydru i perry

Rzemieślnicza produkcja miodu pitnego

WCZEŚNIEJSZE WPISY O NOWEJ USTAWIE WINIARSKIEJ

Co nowego w nowej ustawie winiarskiej?

NOWA USTAWA WINIARSKA – Radosław Froń – Podcast Biznes Wysoko Oprocentowany #34

LIVE Z PARAGRAFEM – nowa ustawa winiarska

Projekt ustawy o wyrobach winiarskich

Nowe prawo winiarskie?

The post NOWA USTAWA WINIARSKA WESZŁA W ŻYCIE! first appeared on Paragraf w kieliszku.

ZAKRES PRZEDMIOTOWY USTAWY

Niezbyt elegancko ale wygodnie na potrzeby niniejszego opracowania, obowiązującą wciąż ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina będę nazywał starą ustawą winiarską. Ustawę z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich zaś nową ustawą winiarską.

Stara ustawa winiarska regulowała:

• zasady wyrobu fermentowanych napojów winiarskich oraz obrotu wyrobami winiarskimi,
• zasady wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich,
• organizację rynku wina,
• zasady i tryb rejestracji nazw pochodzenia oraz oznaczeń geograficznych wyrobów winiarskich pozyskanych z winogron pochodzących z upraw winorośli położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

(art. 1)

Obecnie regulacją objęta została organizacji rynku wina, z wyłączeniem jednak spraw dotyczących nazw pochodzenia, oznaczeń geograficznych i określeń tradycyjnych w sektorze wina.

(art. 1 ust. 1)

NOWE DEFINICJE I WYROBY JAKOŚCIOWE

Temat, który wzbudził wiele kontrowersji i dyskusji podczas konsultacji społecznych w zeszłym roku. Kwestia ważna, kluczowa wręcz dla jakości produktów winiarskich a zatem przyszłości całego rynku. Katalog definicji wyrobów winiarskich nieco się poszerzył. Część definicji zmieniono, część dopisano. Istotną modyfikacją jest wyraźne wyróżnienie kategorii produktów jakościowych (dawniej nazywanych markowymi).

Najważniejsze w mojej ocenie zmiany zbiorczo przedstawiam poniżej:

Cydr:

cydr napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu przekraczającej 1,2%, lecz nieprzekraczającej 8,5% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na cydr, z możliwością słodzenia glukozą, fruktozą, zagęszczonym sokiem jabłkowym, sokiem jabłkowym lub substancjami określonymi w art. 2 pkt 4 lit. a, e, f oraz g lub barwienia;

(art. 5 ust. 1 pkt 9)

nastaw na cydr oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu jabłek, moszczu jabłkowego, soku jabłkowego lub zagęszczonego soku jabłkowego, z możliwością dodania wody, gruszek, moszczu gruszkowego, soku gruszkowego lub zagęszczonego soku gruszkowego, sacharozy, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, glukozy, syropu glukozowego, fruktozy, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 11)

Cydr jakościowy:

cydr jakościowy jest cydrem o rzeczywistej zawartości alkoholu przekraczającej 1,2%, lecz nieprzekraczającej 8,5% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na cydr jakościowy, z możliwością słodzenia moszczem jabłkowym, sokiem jabłkowym, zagęszczonym sokiem jabłkowym lub miodem;

(art. 5 ust. 1 pkt 3)

nastaw na cydr jakościowy oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu jabłek lub moszczu jabłkowego, z możliwością dodania gruszek lub moszczu gruszkowego, wody, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 12)

Cydr lodowy:

cydr lodowy jest napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu od 7%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na cydr lodowy, bez dodatku wody, leżakowanym nie krócej niż przez 6 miesięcy;

(art. 5 ust. 1 pkt 5)

nastaw na cydr lodowy oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu jabłek, moszczu jabłkowego lub soku jabłkowego, poddanych uprzednio mrożeniu, bez dodatku wody, z możliwością dodania gruszek, moszczu gruszkowego lub soku gruszkowego, poddanych uprzednio mrożeniu, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 13)

*** analogiczne rozwiązania przyjęto dla zdefiniowania rodzajów perry – dla porządku pominąłem je w niniejszym zestawieniu ***

Miód pitny:

miód pitny jest napojem otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na miód pitny, z możliwością słodzenia sacharozą lub miodem, dodania ziół lub przypraw korzennych lub barwienia oraz w którym w wyrobie gotowym jedna część objętościowa miodu przypada na:

• połowę części objętościowej wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 15%, lecz nieprzekraczającej 18% objętościowych, z możliwością dodatku alkoholu – w przypadku „półtoraka”,
• jedną część objętościową wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 15%, lecz nieprzekraczającej 18% objętościowych, z możliwością dodatku alkoholu – w przypadku „dwójniaka”,
• dwie części objętościowe wody albo wody z sokiem oraz rzeczywistej zawartości alkoholu od 12%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych – w przypadku „trójniaka”,
• trzy części objętościowe wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 9%, lecz nieprzekraczającej 12% objętościowych –
  w przypadku „czwórniaka”;

(art. 5 ust. 1 pkt 7)

nastaw na miód pitny oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu miodu i wody, z możliwością dodania owoców, moszczu owocowego, soku owocowego, zagęszczonego soku owocowego, ziół, przypraw korzennych, sacharozy, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 14)

Miód pitny jakościowy:

miód pitny jakościowy jest miodem pitnym otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na miód pitny jakościowy, z możliwością słodzenia miodem, dodania ziół lub przypraw korzennych lub barwienia wyłącznie karmelem powstałym z miodu, leżakowanym nie krócej niż przez 6 miesięcy oraz w którym w wyrobie gotowym jedna część objętościowa miodu przypada na:

• połowę części objętościowej wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 15%, lecz nieprzekraczającej 18% objętościowych, z możliwością dodatku destylatu miodowego – w przypadku „półtoraka”,
• jedną część objętościową wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 15%, lecz nieprzekraczającej 18% objętościowych, z możliwością dodatku destylatu miodowego – w przypadku „dwójniaka”,
• dwie części objętościowe wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 12%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych – w przypadku „trójniaka”,
• trzy części objętościowe wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 9%, lecz nieprzekraczającej 12% objętościowych – w przypadku „czwórniaka”;

(art. 5 ust. 1 pkt 1)

Nastaw na miód pitny jakościowy oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu miodu i wody, z możliwością dodania owoców, moszczu owocowego, soku owocowego,
zagęszczonego soku owocowego, ziół, przypraw korzennych, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 15)

Wino owocowe:

wino owocowe jest napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu od 8,5%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na wino owocowe, z możliwością słodzenia glukozą, fruktozą, zagęszczonym sokiem owocowym, sokiem owocowym lub substancjami określonymi w art. 2 pkt 4 lit. a, e oraz f lub barwienia;

(art. 5 ust. 1 pkt 8)

nastaw na wino owocowe stanowi mieszaninę sporządzoną przy użyciu owoców innych niż winogrona, moszczu z owoców innych niż winogrona, soku z owoców innych niż winogrona lub zagęszczonego soku owocowego z owoców innych niż winogrona, z możliwością dodania wody, sacharozy, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, glukozy, syropu glukozowego, fruktozy, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 19)

Wino owocowe jakościowe:

wino owocowe jakościowe jest winem owocowym o rzeczywistej zawartości alkoholu od 8,5%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na wino owocowe jakościowe, z możliwością słodzenia sacharozą, moszczami owocowymi, zagęszczonymi sokami owocowymi lub miodem, leżakowanym nie krócej niż przez 3 miesiące;

(art. 5 ust. 1 pkt 2)

nastaw na wino owocowe jakościowe oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu owoców innych niż winogrona lub moszczu z owoców innych niż winogrona, z możliwością dodania wody, sacharozy, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 20)

KIM JEST WINIARZ?

Dawna definicja producenta wina z upraw własnych, którego roboczo nazywaliśmy “małym winiarzem”, doczekała się należytego uporządkowania. Zasadniczo powstało z niej kilka definicji określających status winiarza:

Planatator winorośli

Pod tym określeniem rozumiemy plantatora winorośli w rozumieniu rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2018/273 z dnia 11 grudnia 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do systemu zezwoleń na nasadzenia winorośli, rejestru winnic, dokumentów towarzyszących i świadectw, rejestru przychodów i rozchodów, obowiązkowych deklaracji, powiadomień i publikowania zgłoszonych informacji […]

(art. 2 ust. 22)

„plantator winorośli” oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Unii […] które posiadają obszar upraw winorośli, jeżeli produkt pochodzący z tego obszaru jest wykorzystywany do komercyjnej produkcji produktów sektora wina lub obszar ten jest objęty zwolnieniami do celów doświadczalnych lub związanych z przeznaczeniem na szkółki szczepów […]

(art. 2 pkt 1 lit. a)

Jest to więc w pewnym uproszczeniu osoba lub (grupa osób) uprawiająca winorośl na terenie Polski, z której owoców produkowane jest wino.

Producent wina

Tu ustawodawca wskazał producenta w rozumieniu rozporządzenia 2018/273, który przetwarza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świeże winogrona, moszcz winogronowy lub młode wino w trakcie fermentacji na wino lub moszcz;

(art. 2 ust. 22)

„producent” oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę takich osób, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, które same przetwarzają świeże winogrona, moszcz winogronowy lub młode wino w trakcie fermentacji na wino lub moszcz do celów handlowych lub w imieniu których są one przetwarzane.

(art. 2 ust. 2)

Możemy przyjąć, że producentem wina będzie przede wszystkim osoba (lub grupa osób), która sama przetwarza winogrona na wino.

Ustawodawca rozdzielił zatem (podążając za prawem UE) winogrodników (plantatorów) od producentów wina. Oczywiście nie ma przeszkód aby plantator był jednocześnie producentem. Odwrotna sytuacja nie miała jednak dotąd niemalże miejsca. Mamy więc do czynienia ze znaczącą zmianą.

Drobny producent wina z upraw własnych

Ostatni status dotyczy tzw. “małego winiarza”, który formalnie będzie się teraz nazywał “drobnym producentem wina z upraw własnych”.

Definicja ta, z której wynikają oczywiście istotne przywileje, będzie dotyczyła producenta wina spełniającego wymagania określone dla drobnego producenta w rozumieniu rozporządzenia 2018/273, który wyrabia w danym roku winiarskim, biorąc pod uwagę średnią roczną produkcję co najmniej z trzech kolejnych lat winiarskich,
średnio mniej niż 1000 hektolitrów wina, wyrobionego z surowców pochodzących z:

• upraw własnych winorośli
• upraw winorośli położonych na obszarze województwa, w którym jest zlokalizowane miejsce wyrobu wina, lub powiatów sąsiadujących z tym województwem, w ilości nie większej niż 50% wagowo wszystkich surowców pochodzących z upraw winorośli.

(art. 2 ust. 24)

Dla porządku w przepisach UE – “drobny producent” oznacza producenta, który wytwarza średnio mniej niż 1 000 hl wina na rok winiarski, opierając się na średniej rocznej produkcji z co najmniej trzech kolejnych lat winiarskich.

(art. 2 ust. 3)

Mamy zatem dwie poważne zmiany:

• limit 1000 hektolitrów, choć nie został zmieniony liczony będzie teraz nie za dany rok ale jako średnia z trzech kolejnych lat winiarskich
• przywileje zachowa winiarz, który produkuje wino z owoców własnych – będzie jednak mógł kupić owoce do 50% wagowo także od sąsiadów z własnego województwa lub powiatów z województwem tym sąsiadujących. Jest to niewątpliwie największa zmiana jaka dotyczyć będzie winiarzy.

DZIAŁALNOŚĆ REGULOWANA 

Działalność gospodarcza w zakresie wyrobu wyrobów winiarskich […] jest działalnością regulowaną, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105), i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich, zwanego dalej „rejestrem”. 

(art. 7 ust. 1)

Nie jest działalnością regulowaną i nie podlega wpisowi do rejestru natomiast działalność gospodarcza w zakresie:

• wyrobu wina przez drobnego producenta wina z upraw własnych
• rozlewu wyrobów winiarskich wprowadzonych do obrotu w opakowaniach zbiorczych, takich jak beczki lub kegi, w miejscu prowadzenia sprzedaży detalicznej tych wyrobów

Rejestr działalności regulowanej, będzie prowadzony teraz przez KOWR (Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa) – instytucję znaną już dobrze winiarzom – która przejmie ten obowiązek od ministra rolnictwa.

Sami winiarze (drobni producenci wina z upraw własnych) będą nadal wpisywać się do Ewidencji Producentów, prowadzonej przez KOWR.

ŁATWIEJSZY WPIS DO REJESTRU DLA SADOWNIKÓW I PSZCZELARZY 

Wpis do rejestru będzie się wiązał z szeregiem wymagań z których części zwolnieni będą przedsiębiorcy:

• wykonującego działalność gospodarczą w zakresie wyrobu fermentowanych napojów winiarskich z surowców uzyskanych we własnym gospodarstwie,
• jeżeli w danym roku kalendarzowym przedsiębiorca ten wyrabia łącznie nie więcej niż 1000 hektolitrów

1. wina owocowego jakościowego, cydru jakościowego, perry jakościowego, cydru lodowego, perry lodowego, cydru lub perry z owoców uzyskanych z własnych drzew lub krzewów owocowych, przy czym ilość wyrobionych napojów wynosi nie więcej niż 100 hektolitrów przypadających proporcjonalnie na każdy posiadany hektar gruntu rolnego, oraz posiada tytuł prawny do co najmniej 0,5 hektara gruntu rolnego obsadzonego drzewami lub krzewami owocowymi, z których pozyskuje owoce;
2. miodu pitnego jakościowego z miodu uzyskanego z własnej pasieki, przy czym ilość wyrobionego miodu pitnego jakościowego nie może być większa niż 20 litrów na każdy posiadany pień pszczeli, oraz prowadzi pasiekę powyżej 10 pni pszczelich i jest wpisany do prowadzonego przez powiatowego lekarza weterynarii rejestru.

Podobnie jak ma to miejsce w przypadku wina – w ramach limitu fermentowane napoje winiarskie mogą zostać również wyrobione z nabytych owoców i miodu, jeżeli surowce te są wytwarzane w województwie, w którym jest prowadzony wyrób tych napojów, lub powiatach sąsiadujących z tym województwem, i stanowią nie więcej niż 50% wagowo wszystkich owoców i miodu wykorzystywanych do wyrobu tych napojów.

(art. 9 ust. 1)

NOWY TERMIN NA ZGŁASZANIE PRODUKCJI WINA

Zgłoszenie produkcji wina zgłaszaliśmy dotąd do 15 lipca każdego roku winiarskiego. Będzie trzeba przyzwyczaić się jednak do nowych zasad!

Producent wina zamierzający wyrabiać wino przekazuje Dyrektorowi Generalnemu KOWR informację o tym zamiarze nie później niż na 2 tygodnie przed rozpoczęciem produkcji wina, lecz nie później niż do dnia 15 września danego roku winiarskiego, na formularzu udostępnionym na stronie internetowej KOWR. UWAGA zapominalscy, których znajduję każdego roku – Termin ten nie podlega przywróceniu!

(art. 21 ust. 2)

OBRÓT HURTOWY I DETALICZNY 

Co niezwykle doniosłe, udało się dokonać korekt także w przepisach pomnikowej już ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W sprawie nadto niemałej wagi.

Po wejściu w życie ustawy, do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi nie będzie obowiązany:

• drobny producent wina z upraw własnych w rozumieniu art. 2 pkt 24 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (Dz. U. poz. …),
• przedsiębiorca określony w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (czyli wyżej określonych rzemieślników)

– który zbywa wyprodukowane przez siebie napoje alkoholowe przedsiębiorcom posiadającym zezwolenie detaliczne.

Fantastyczna wiadomość! Koszty zezwolenia oraz możliwość jego wydawania wyłącznie przedsiębiorcom, skutecznie psuły humor wielu małym winiarzom.

(art. 44)

ZWOLENIE Z ZATWIERDZENIA ZAKŁADU PRZEZ SANEPID

Jednym z przekleństw produkcji spożywczej (choć oczywiście wynikającym z dbałości o nasze, konsumentów bezpieczeństwo) jest zatwierdzenie zakładu produkcji spożywczej przez Państwową Inspekcję Sanitarną poprzedzające uzyskanie wpisu na listę podmiotów podlegających kontroli. Proces ten bywa uciążliwy, długotrwały i często opóźnia poważnie możliwość sprawnego uruchomienia produkcji. Już w tej chwili zatwierdzenie nie jest wymagane w tej chwili w stosunku do małych winiarzy ale według nowej ustawy, korzystać z niego będzie dotyczyć:

• podmiotów będących drobnymi producentami wina z upraw własnych w ilości mniejszej niż 1000 hektolitrów w roku winiarskim
• przedsiębiorców określonych w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (producentów wyrobów winiarskich określonych wyżej)

Oczywiście nie zwalnia to tych producentów z obowiązku spełnienia wymagań sanitarnych, właściwych dla produkcji żywności. Nie zwalnia nas także z kontroli w przyszłości. Warto o tym pamiętać. Niektórzy winiarze nazbyt entuzjastycznie interpretowali istniejące już przepisy

(Art. 47)

NOWY SYSTEM ZAPŁATY AKCYZY DLA WYROBÓW WINIARSKICH 

Kolejny przywilej, którym cieszyli się od kilkunastu lat polscy winiarze, od przyszłego roku poszerzony zostanie także o producentów wyrobów winiarskich. Ta zmiana jest szczególnie doniosła. Chodzi tu bowiem o system zapłaty akcyzy.

Co do zasady (zgodnie z art. 47 ustawy o podatku akcyzowym) produkcja wyrobów akcyzowych (a do tych należą praktycznie wszystkie napoje alkoholowe) może odbywać się wyłącznie w składzie podatkowym. Jak wiemy, jest to istotnie sformalizowany i złożony organizacyjnie reżim prawny.

Alternatywami jakie wprowadził ustawodawca są:

• produkcja wyrobów akcyzowych, z wykorzystaniem wyłącznie wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona (częste choćby przy rzemieślniczej produkcji nalewek i likierów z zakupionego rektyfikatu)
• produkcja wyrobów akcyzowych, od których została zapłacona przedpłata akcyzy (której wada jest oczywista – konieczność przedpłaty, czyli zapłaty akcyzy z góry)
• produkcja mniej niż 1000 hektolitrów w ciągu roku kalendarzowego, win uzyskanych z winogron pochodzących z upraw własnych (nasz “mały winiarz”)

Już niebawem jednak przepis ten nieco się zmieni i przyjmie następujące brzmienie:

Produkcja wyrobów akcyzowych […] może odbywać się wyłącznie w składzie podatkowym, z wyłączeniem produkcji:

mniej niż 1000 hektolitrów w ciągu roku:

a) winiarskiego, w przypadku win, biorąc pod uwagę średnią roczną produkcję z co najmniej trzech kolejnych lat winiarskich,

b) kalendarzowego, w przypadku napojów fermentowanych, biorąc pod uwagę średnią roczną produkcję z co najmniej trzech kolejnych lat kalendarzowych, jeżeli napoje te:

‒ spełniają wymagania określone dla fermentowanych napojów winiarskich, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i d, pkt 2–6, 9 lub 10 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (Dz. U. poz. …) oraz
‒ są produkowane przez podmioty posiadające wpis do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich, o którym mowa w art. 9 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich;”

Do grona uprzywilejowanych podmiotów, które mogą płacić akcyzę od wyrobu gotowego dołączą zatem także producenci wybranych wyrobów winiarskich.

NOWA USTAWA WINIARSKA – Radosław Froń – Podcast Biznes Wysoko Oprocentowany #34

The post Co nowego w nowej ustawie winiarskiej? first appeared on Paragraf w kieliszku.

ZAKRES PRZEDMIOTOWY USTAWY

Niezbyt elegancko ale wygodnie na potrzeby niniejszego opracowania, obowiązującą wciąż ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina będę nazywał starą ustawą winiarską. Ustawę z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich zaś nową ustawą winiarską.

Stara ustawa winiarska regulowała:

• zasady wyrobu fermentowanych napojów winiarskich oraz obrotu wyrobami winiarskimi,
• zasady wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich,
• organizację rynku wina,
• zasady i tryb rejestracji nazw pochodzenia oraz oznaczeń geograficznych wyrobów winiarskich pozyskanych z winogron pochodzących z upraw winorośli położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

(art. 1)

Obecnie regulacją objęta została organizacji rynku wina, z wyłączeniem jednak spraw dotyczących nazw pochodzenia, oznaczeń geograficznych i określeń tradycyjnych w sektorze wina.

(art. 1 ust. 1)

NOWE DEFINICJE I WYROBY JAKOŚCIOWE

Temat, który wzbudził wiele kontrowersji i dyskusji podczas konsultacji społecznych w zeszłym roku. Kwestia ważna, kluczowa wręcz dla jakości produktów winiarskich a zatem przyszłości całego rynku. Katalog definicji wyrobów winiarskich nieco się poszerzył. Część definicji zmieniono, część dopisano. Istotną modyfikacją jest wyraźne wyróżnienie kategorii produktów jakościowych (dawniej nazywanych markowymi).

Najważniejsze w mojej ocenie zmiany zbiorczo przedstawiam poniżej:

Cydr:

cydr napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu przekraczającej 1,2%, lecz nieprzekraczającej 8,5% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na cydr, z możliwością słodzenia glukozą, fruktozą, zagęszczonym sokiem jabłkowym, sokiem jabłkowym lub substancjami określonymi w art. 2 pkt 4 lit. a, e, f oraz g lub barwienia;

(art. 5 ust. 1 pkt 9)

nastaw na cydr oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu jabłek, moszczu jabłkowego, soku jabłkowego lub zagęszczonego soku jabłkowego, z możliwością dodania wody, gruszek, moszczu gruszkowego, soku gruszkowego lub zagęszczonego soku gruszkowego, sacharozy, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, glukozy, syropu glukozowego, fruktozy, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 11)

Cydr jakościowy:

cydr jakościowy jest cydrem o rzeczywistej zawartości alkoholu przekraczającej 1,2%, lecz nieprzekraczającej 8,5% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na cydr jakościowy, z możliwością słodzenia moszczem jabłkowym, sokiem jabłkowym, zagęszczonym sokiem jabłkowym lub miodem;

(art. 5 ust. 1 pkt 3)

nastaw na cydr jakościowy oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu jabłek lub moszczu jabłkowego, z możliwością dodania gruszek lub moszczu gruszkowego, wody, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 12)

Cydr lodowy:

cydr lodowy jest napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu od 7%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na cydr lodowy, bez dodatku wody, leżakowanym nie krócej niż przez 6 miesięcy;

(art. 5 ust. 1 pkt 5)

nastaw na cydr lodowy oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu jabłek, moszczu jabłkowego lub soku jabłkowego, poddanych uprzednio mrożeniu, bez dodatku wody, z możliwością dodania gruszek, moszczu gruszkowego lub soku gruszkowego, poddanych uprzednio mrożeniu, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 13)

*** analogiczne rozwiązania przyjęto dla zdefiniowania rodzajów perry – dla porządku pominąłem je w niniejszym zestawieniu ***

Miód pitny:

miód pitny jest napojem otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na miód pitny, z możliwością słodzenia sacharozą lub miodem, dodania ziół lub przypraw korzennych lub barwienia oraz w którym w wyrobie gotowym jedna część objętościowa miodu przypada na:

• połowę części objętościowej wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 15%, lecz nieprzekraczającej 18% objętościowych, z możliwością dodatku alkoholu – w przypadku „półtoraka”,
• jedną część objętościową wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 15%, lecz nieprzekraczającej 18% objętościowych, z możliwością dodatku alkoholu – w przypadku „dwójniaka”,
• dwie części objętościowe wody albo wody z sokiem oraz rzeczywistej zawartości alkoholu od 12%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych – w przypadku „trójniaka”,
• trzy części objętościowe wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 9%, lecz nieprzekraczającej 12% objętościowych –
  w przypadku „czwórniaka”;

(art. 5 ust. 1 pkt 7)

nastaw na miód pitny oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu miodu i wody, z możliwością dodania owoców, moszczu owocowego, soku owocowego, zagęszczonego soku owocowego, ziół, przypraw korzennych, sacharozy, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 14)

Miód pitny jakościowy:

miód pitny jakościowy jest miodem pitnym otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na miód pitny jakościowy, z możliwością słodzenia miodem, dodania ziół lub przypraw korzennych lub barwienia wyłącznie karmelem powstałym z miodu, leżakowanym nie krócej niż przez 6 miesięcy oraz w którym w wyrobie gotowym jedna część objętościowa miodu przypada na:

• połowę części objętościowej wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 15%, lecz nieprzekraczającej 18% objętościowych, z możliwością dodatku destylatu miodowego – w przypadku „półtoraka”,
• jedną część objętościową wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 15%, lecz nieprzekraczającej 18% objętościowych, z możliwością dodatku destylatu miodowego – w przypadku „dwójniaka”,
• dwie części objętościowe wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 12%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych – w przypadku „trójniaka”,
• trzy części objętościowe wody albo wody z sokiem oraz o rzeczywistej zawartości alkoholu od 9%, lecz nieprzekraczającej 12% objętościowych – w przypadku „czwórniaka”;

(art. 5 ust. 1 pkt 1)

Nastaw na miód pitny jakościowy oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu miodu i wody, z możliwością dodania owoców, moszczu owocowego, soku owocowego,
zagęszczonego soku owocowego, ziół, przypraw korzennych, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 15)

Wino owocowe:

wino owocowe jest napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu od 8,5%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na wino owocowe, z możliwością słodzenia glukozą, fruktozą, zagęszczonym sokiem owocowym, sokiem owocowym lub substancjami określonymi w art. 2 pkt 4 lit. a, e oraz f lub barwienia;

(art. 5 ust. 1 pkt 8)

nastaw na wino owocowe stanowi mieszaninę sporządzoną przy użyciu owoców innych niż winogrona, moszczu z owoców innych niż winogrona, soku z owoców innych niż winogrona lub zagęszczonego soku owocowego z owoców innych niż winogrona, z możliwością dodania wody, sacharozy, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, glukozy, syropu glukozowego, fruktozy, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 19)

Wino owocowe jakościowe:

wino owocowe jakościowe jest winem owocowym o rzeczywistej zawartości alkoholu od 8,5%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na wino owocowe jakościowe, z możliwością słodzenia sacharozą, moszczami owocowymi, zagęszczonymi sokami owocowymi lub miodem, leżakowanym nie krócej niż przez 3 miesiące;

(art. 5 ust. 1 pkt 2)

nastaw na wino owocowe jakościowe oznacza mieszaninę sporządzoną przy użyciu owoców innych niż winogrona lub moszczu z owoców innych niż winogrona, z możliwością dodania wody, sacharozy, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych;

(art. 2 ust. 20)

KIM JEST WINIARZ?

Dawna definicja producenta wina z upraw własnych, którego roboczo nazywaliśmy “małym winiarzem”, doczekała się należytego uporządkowania. Zasadniczo powstało z niej kilka definicji określających status winiarza:

Planatator winorośli

Pod tym określeniem rozumiemy plantatora winorośli w rozumieniu rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2018/273 z dnia 11 grudnia 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do systemu zezwoleń na nasadzenia winorośli, rejestru winnic, dokumentów towarzyszących i świadectw, rejestru przychodów i rozchodów, obowiązkowych deklaracji, powiadomień i publikowania zgłoszonych informacji […]

(art. 2 ust. 22)

„plantator winorośli” oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Unii […] które posiadają obszar upraw winorośli, jeżeli produkt pochodzący z tego obszaru jest wykorzystywany do komercyjnej produkcji produktów sektora wina lub obszar ten jest objęty zwolnieniami do celów doświadczalnych lub związanych z przeznaczeniem na szkółki szczepów […]

(art. 2 pkt 1 lit. a)

Jest to więc w pewnym uproszczeniu osoba lub (grupa osób) uprawiająca winorośl na terenie Polski, z której owoców produkowane jest wino.

Producent wina

Tu ustawodawca wskazał producenta w rozumieniu rozporządzenia 2018/273, który przetwarza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świeże winogrona, moszcz winogronowy lub młode wino w trakcie fermentacji na wino lub moszcz;

(art. 2 ust. 22)

„producent” oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę takich osób, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, które same przetwarzają świeże winogrona, moszcz winogronowy lub młode wino w trakcie fermentacji na wino lub moszcz do celów handlowych lub w imieniu których są one przetwarzane.

(art. 2 ust. 2)

Możemy przyjąć, że producentem wina będzie przede wszystkim osoba (lub grupa osób), która sama przetwarza winogrona na wino.

Ustawodawca rozdzielił zatem (podążając za prawem UE) winogrodników (plantatorów) od producentów wina. Oczywiście nie ma przeszkód aby plantator był jednocześnie producentem. Odwrotna sytuacja nie miała jednak dotąd niemalże miejsca. Mamy więc do czynienia ze znaczącą zmianą.

Drobny producent wina z upraw własnych

Ostatni status dotyczy tzw. “małego winiarza”, który formalnie będzie się teraz nazywał “drobnym producentem wina z upraw własnych”.

Definicja ta, z której wynikają oczywiście istotne przywileje, będzie dotyczyła producenta wina spełniającego wymagania określone dla drobnego producenta w rozumieniu rozporządzenia 2018/273, który wyrabia w danym roku winiarskim, biorąc pod uwagę średnią roczną produkcję co najmniej z trzech kolejnych lat winiarskich,
średnio mniej niż 1000 hektolitrów wina, wyrobionego z surowców pochodzących z:

• upraw własnych winorośli
• upraw winorośli położonych na obszarze województwa, w którym jest zlokalizowane miejsce wyrobu wina, lub powiatów sąsiadujących z tym województwem, w ilości nie większej niż 50% wagowo wszystkich surowców pochodzących z upraw winorośli.

(art. 2 ust. 24)

Dla porządku w przepisach UE – “drobny producent” oznacza producenta, który wytwarza średnio mniej niż 1 000 hl wina na rok winiarski, opierając się na średniej rocznej produkcji z co najmniej trzech kolejnych lat winiarskich.

(art. 2 ust. 3)

Mamy zatem dwie poważne zmiany:

• limit 1000 hektolitrów, choć nie został zmieniony liczony będzie teraz nie za dany rok ale jako średnia z trzech kolejnych lat winiarskich
• przywileje zachowa winiarz, który produkuje wino z owoców własnych – będzie jednak mógł kupić owoce do 50% wagowo także od sąsiadów z własnego województwa lub powiatów z województwem tym sąsiadujących. Jest to niewątpliwie największa zmiana jaka dotyczyć będzie winiarzy.

DZIAŁALNOŚĆ REGULOWANA 

Działalność gospodarcza w zakresie wyrobu wyrobów winiarskich […] jest działalnością regulowaną, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105), i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich, zwanego dalej „rejestrem”. 

(art. 7 ust. 1)

Nie jest działalnością regulowaną i nie podlega wpisowi do rejestru natomiast działalność gospodarcza w zakresie:

• wyrobu wina przez drobnego producenta wina z upraw własnych
• rozlewu wyrobów winiarskich wprowadzonych do obrotu w opakowaniach zbiorczych, takich jak beczki lub kegi, w miejscu prowadzenia sprzedaży detalicznej tych wyrobów

Rejestr działalności regulowanej, będzie prowadzony teraz przez KOWR (Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa) – instytucję znaną już dobrze winiarzom – która przejmie ten obowiązek od ministra rolnictwa.

Sami winiarze (drobni producenci wina z upraw własnych) będą nadal wpisywać się do Ewidencji Producentów, prowadzonej przez KOWR.

ŁATWIEJSZY WPIS DO REJESTRU DLA SADOWNIKÓW I PSZCZELARZY 

Wpis do rejestru będzie się wiązał z szeregiem wymagań z których części zwolnieni będą przedsiębiorcy:

• wykonującego działalność gospodarczą w zakresie wyrobu fermentowanych napojów winiarskich z surowców uzyskanych we własnym gospodarstwie,
• jeżeli w danym roku kalendarzowym przedsiębiorca ten wyrabia łącznie nie więcej niż 1000 hektolitrów

1. wina owocowego jakościowego, cydru jakościowego, perry jakościowego, cydru lodowego, perry lodowego, cydru lub perry z owoców uzyskanych z własnych drzew lub krzewów owocowych, przy czym ilość wyrobionych napojów wynosi nie więcej niż 100 hektolitrów przypadających proporcjonalnie na każdy posiadany hektar gruntu rolnego, oraz posiada tytuł prawny do co najmniej 0,5 hektara gruntu rolnego obsadzonego drzewami lub krzewami owocowymi, z których pozyskuje owoce;
2. miodu pitnego jakościowego z miodu uzyskanego z własnej pasieki, przy czym ilość wyrobionego miodu pitnego jakościowego nie może być większa niż 20 litrów na każdy posiadany pień pszczeli, oraz prowadzi pasiekę powyżej 10 pni pszczelich i jest wpisany do prowadzonego przez powiatowego lekarza weterynarii rejestru.

Podobnie jak ma to miejsce w przypadku wina – w ramach limitu fermentowane napoje winiarskie mogą zostać również wyrobione z nabytych owoców i miodu, jeżeli surowce te są wytwarzane w województwie, w którym jest prowadzony wyrób tych napojów, lub powiatach sąsiadujących z tym województwem, i stanowią nie więcej niż 50% wagowo wszystkich owoców i miodu wykorzystywanych do wyrobu tych napojów.

(art. 9 ust. 1)

NOWY TERMIN NA ZGŁASZANIE PRODUKCJI WINA

Zgłoszenie produkcji wina zgłaszaliśmy dotąd do 15 lipca każdego roku winiarskiego. Będzie trzeba przyzwyczaić się jednak do nowych zasad!

Producent wina zamierzający wyrabiać wino przekazuje Dyrektorowi Generalnemu KOWR informację o tym zamiarze nie później niż na 2 tygodnie przed rozpoczęciem produkcji wina, lecz nie później niż do dnia 15 września danego roku winiarskiego, na formularzu udostępnionym na stronie internetowej KOWR. UWAGA zapominalscy, których znajduję każdego roku – Termin ten nie podlega przywróceniu!

(art. 21 ust. 2)

OBRÓT HURTOWY I DETALICZNY 

Co niezwykle doniosłe, udało się dokonać korekt także w przepisach pomnikowej już ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W sprawie nadto niemałej wagi.

Po wejściu w życie ustawy, do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi nie będzie obowiązany:

• drobny producent wina z upraw własnych w rozumieniu art. 2 pkt 24 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (Dz. U. poz. …),
• przedsiębiorca określony w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (czyli wyżej określonych rzemieślników)

– który zbywa wyprodukowane przez siebie napoje alkoholowe przedsiębiorcom posiadającym zezwolenie detaliczne.

Fantastyczna wiadomość! Koszty zezwolenia oraz możliwość jego wydawania wyłącznie przedsiębiorcom, skutecznie psuły humor wielu małym winiarzom.

(art. 44)

ZWOLENIE Z ZATWIERDZENIA ZAKŁADU PRZEZ SANEPID

Jednym z przekleństw produkcji spożywczej (choć oczywiście wynikającym z dbałości o nasze, konsumentów bezpieczeństwo) jest zatwierdzenie zakładu produkcji spożywczej przez Państwową Inspekcję Sanitarną poprzedzające uzyskanie wpisu na listę podmiotów podlegających kontroli. Proces ten bywa uciążliwy, długotrwały i często opóźnia poważnie możliwość sprawnego uruchomienia produkcji. Już w tej chwili zatwierdzenie nie jest wymagane w tej chwili w stosunku do małych winiarzy ale według nowej ustawy, korzystać z niego będzie dotyczyć:

• podmiotów będących drobnymi producentami wina z upraw własnych w ilości mniejszej niż 1000 hektolitrów w roku winiarskim
• przedsiębiorców określonych w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (producentów wyrobów winiarskich określonych wyżej)

Oczywiście nie zwalnia to tych producentów z obowiązku spełnienia wymagań sanitarnych, właściwych dla produkcji żywności. Nie zwalnia nas także z kontroli w przyszłości. Warto o tym pamiętać. Niektórzy winiarze nazbyt entuzjastycznie interpretowali istniejące już przepisy

(Art. 47)

NOWY SYSTEM ZAPŁATY AKCYZY DLA WYROBÓW WINIARSKICH 

Kolejny przywilej, którym cieszyli się od kilkunastu lat polscy winiarze, od przyszłego roku poszerzony zostanie także o producentów wyrobów winiarskich. Ta zmiana jest szczególnie doniosła. Chodzi tu bowiem o system zapłaty akcyzy.

Co do zasady (zgodnie z art. 47 ustawy o podatku akcyzowym) produkcja wyrobów akcyzowych (a do tych należą praktycznie wszystkie napoje alkoholowe) może odbywać się wyłącznie w składzie podatkowym. Jak wiemy, jest to istotnie sformalizowany i złożony organizacyjnie reżim prawny.

Alternatywami jakie wprowadził ustawodawca są:

• produkcja wyrobów akcyzowych, z wykorzystaniem wyłącznie wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona (częste choćby przy rzemieślniczej produkcji nalewek i likierów z zakupionego rektyfikatu)
• produkcja wyrobów akcyzowych, od których została zapłacona przedpłata akcyzy (której wada jest oczywista – konieczność przedpłaty, czyli zapłaty akcyzy z góry)
• produkcja mniej niż 1000 hektolitrów w ciągu roku kalendarzowego, win uzyskanych z winogron pochodzących z upraw własnych (nasz “mały winiarz”)

Już niebawem jednak przepis ten nieco się zmieni i przyjmie następujące brzmienie:

Produkcja wyrobów akcyzowych […] może odbywać się wyłącznie w składzie podatkowym, z wyłączeniem produkcji:

mniej niż 1000 hektolitrów w ciągu roku:

a) winiarskiego, w przypadku win, biorąc pod uwagę średnią roczną produkcję z co najmniej trzech kolejnych lat winiarskich,

b) kalendarzowego, w przypadku napojów fermentowanych, biorąc pod uwagę średnią roczną produkcję z co najmniej trzech kolejnych lat kalendarzowych, jeżeli napoje te:

‒ spełniają wymagania określone dla fermentowanych napojów winiarskich, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i d, pkt 2–6, 9 lub 10 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (Dz. U. poz. …) oraz
‒ są produkowane przez podmioty posiadające wpis do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich, o którym mowa w art. 9 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich;”

Do grona uprzywilejowanych podmiotów, które mogą płacić akcyzę od wyrobu gotowego dołączą zatem także producenci wybranych wyrobów winiarskich.

NOWA USTAWA WINIARSKA – Radosław Froń – Podcast Biznes Wysoko Oprocentowany #34

The post Co nowego w nowej ustawie winiarskiej? first appeared on Paragraf w kieliszku.

Nie jest moją dzisiejsza ambicją napisanie komentarza do całej ustawy. Warto jednak zaznaczyć najważniejsze zmiany, jakie czekają nas po jej wejściu w życie, przynajmniej w brzmieniu dziś nam znanym. Projekt jest w dość wczesnej fazie. Można więc a wręcz należy zgłaszać do ministerstwa swoje uwagi i wnioski w obszarze regulacji.

Pełny tekst projektu znajdziecie TUTAJ

Nowe prawo winiarskie?

CELOWOŚĆ USTAWY I ZAKRES REGULACJI

Nowa ustawa ma regulować:

• zasady wyrobu fermentowanych napojów winiarskich
• zasady znakowania fermentowanych napojów winiarskich w zakresie ich nazw
• zasady wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów
  winiarskich
• organizację rynku wina w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu Parlamentu
  Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013

Istotną różnicą jest tu wyłączenie spod regulacji ustawowych, zasad i trybu rejestracji nazw pochodzenia oraz oznaczeń geograficznych wyrobów winiarskich pozyskanych z winogron pochodzących z upraw winorośli położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kwestie te zostaną ujęte w dzisiejszej “ustawie winiarskiej”, której większość dotychczasowego brzmienia zostanie uchylona i która zmieni nazwę na ustawa o oznaczeniach geograficznych win oraz aromatyzowanych produktach sektora wina.

Główną myślą, która przyświecała twórcom nowej ustawy, było ostateczne dostosowanie przepisów polskiego prawa winiarskiego do przepisów wspólnotowych. Warto tu zaznaczyć, że rynek wina jest szczególnie ważny dla Unii Europejskiej a przez to bardzo szczegółowo regulowany. Większość zapisów prawa wspólnotowego przyjmuje tu formę rozporządzenia a zatem obowiązuje wprost w krajach członkowskich (przed krajowymi ustawami) i nie wymaga implementacji. Jednym z najważniejszych dokumentów UE w zakresie rynku wina jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych […]. W zakresie, którego prawo UE nie reguluje lub którego regulację pozostawia krajowemu ustawodawcy, powstaje przestrzeń dla polskich przepisów, które muszą być bezwzględnie zgodne z porządkiem unijnym.

W przestrzeni tej znajdują się:

• ustalenie właściwość organów w zakresie wykonywania zadań określonych w rozporządzeniu nr 1308/2013 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013
• obowiązki producentów wina
• zasady ewidencjonowania upraw winorośli położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

PRODUKCJA WINA NA NOWYCH ZASADACH

Dla polskich winiarzy zmiany nie będą rewolucyjne choć zauważalne i niewątpliwie korzystne. W praktyce dostosowano przepisy do wymagań, które polskie winiarstwo spełniać, tak czy inaczej, musiało. Zmiany w definicjach wydają się pełnić przede wszystkim rolę porządkową. Otwierają jednak drogę stworzenia ram prawnych dla funkcjonowania dojrzałego winiarstwa – choćby w zakresie możliwości zakupu winogron czy ograniczenia obowiązku usuwania odpadów.

Wprowadzonym do rodzimego porządku prawnego pojęciem jest plantator winorośli – (z odesłania do Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2018/273) – oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych (co ciekawe bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego), których gospodarstwo znajduje się na terytorium Unii, które posiadają obszar upraw winorośli, jeżeli produkt pochodzący z tego obszaru jest wykorzystywany do komercyjnej produkcji produktów sektora wina […].

Zupełnie na nowo zdefiniowano też producenta wina – będzie to odtąd podmiot, który wyrabia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wino z winogron, moszczu winogronowego lub młodego wina w trakcie fermentacji z przeznaczeniem do wprowadzenia do obrotu.

W stosunku do poprzedniej definicji producenta (osoba fizyczną lub prawna, która wyrabia lub rozlewa wino z upraw własnych w celu wprowadzenia go do obrotu) jest to krok ku logice i porządkowi. Producentem wina będzie bowiem producent wina. Określenie skali produkcji oraz wynikających z niej obowiązków oddelegowano słusznie do definicji szczegółowych.

Zgodnie z tą koncepcją pojawiają się dwie nowe kategorie producentów wina:

• producent wina z upraw własnych – producent wina wyrabiający wino wyłącznie z produktów sektora wina wyrobionych z winogron zebranych z upraw własnych winorośli położonych na terytorium  Rzeczypospolitej Polskiej
• drobny producent wina z upraw własnych – producent wina z upraw własnych spełniający wymagania określone dla drobnego producenta w rozumieniu art. 2 ust. 3 rozporządzenia 2018/273, wyrabiającego mniej niż 1 000 hektolitrów wina z upraw własnych w ciągu roku winiarskiego

Poza definicjami wymienionymi już we wstępie, bocznym wejściem wkracza jeszcze jednak kategoria producentów. Analogicznie do obowiązujących dziś przepisów, mamy do czynienia ze zwolnieniem przewidzianym dla winiarzy rolników produkujących rocznie do 100 hl wina z własnych upraw.

Omawiany tu dziś projekt, dokonuje koniecznej dla porządku nowelizacji ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, która w art. 6 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

“Przepisów ustawy nie stosuje się do […] wyrobu wina przez drobnych producentów wina z upraw własnych w rozumieniu art. 2 pkt 23 ustawy z dnia ………. r. o wyrobach winiarskich (Dz. U. ……) będących rolnikami  wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku winiarskiego, którzy wyłącznie wyrabiają i rozlewają wino uzyskane z winogron pochodzących z upraw własnych”

Mamy zatem faktycznie do czynienia z następującymi rodzajami producentów wina:

• producent wina – czyli ten który wino wytwarza
• producent wina z upraw własnych – tj. producent, który wytwarza wino z własnych owoców
• drobny producent wina z upraw własnych – będący producentem wina z upraw własnych, który produkuje mniej niż 1000 hektolitrów (100 000 litrów) wina rocznie.

oraz

• drobny producent wina z upraw własnych będący rolnikiem wyrabiającym mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku winiarskiego, który wyłącznie wyrabia i rozlewa wino uzyskane z winogron pochodzących z upraw własnych

Zapewne wiele osób zapyta, czym są pojawiające się w przepisach – produkty sektora wina. Zasadniczo jest to samo wino oraz jego formy szczególne, takie jak młode wino w trakcie fermentacji, wino likierowe czy też wino musujące ale też moszcz winogronowy czy częściowo sfermentowany moszcz winogronowy. Omówiliśmy je nieco bardziej szczegółowo przy okazji poszukiwań definicji samego wina. Zainteresowanych odsyłam zatem do właściwego wpisu. Jego lekturę dla odświeżenia wiedzy polecam też z uwagi na wprowadzenie pewnego porządku definicyjnego, koniecznego dla zrozumienia istoty planowanych zmian.

Gdzie jesteś definicjo wina?

EWIDENCJA WINNIC

Jedną z poważniejszych zmian dla polskiego winiarstwa, będzie niewątpliwie rozdzielenie ewidencji dla plantatorów, czyli właścicieli winnic od ewidencji producentów wina. Jest normą w dojrzałych krajach winiarskich, że wino produkowane jest z owoców zakupionych u lokalnych winogrodników. Dotychczasowe przepisy skupiają się na winiarzach, produkujących wino wyłącznie z własnych upraw. Legislacyjna próżnia, utrudnia zatem produkcję wina z zakupionych owoców a w stosunku do takich producentów wyklucza wręcz możliwość zastosowania niektórych procedur, jak choćby certyfikacja rocznika i odmiany.

Certyfikacja wina

Nową instytucją z którą spotkają się polscy winiarze po zmianie ustawy, będzie rzeczona Ewidencja winnic. Do ewidencji, prowadzonej przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, wpisywane będą uprawy winorośli położone na terytorium Polski a wpis dokonywany będzie na wniosek plantatora winorośli.

Należy zwrócić tu uwagę, że do ewidencji będą mogły być wpisywane jedynie te uprawy winorośli, które spełniają wymagania określone w rozporządzeniu 1308/2013. Wymogi te dotyczą ograniczenia nasadzeń do odmian zaklasyfikowanych do produkcji wina w naszym kraju. Obowiązek takiej klasyfikacji powstanie zaś gdy średnia produkcja w ciągu ostatnich 5 lat winiarskich, przekroczy 50 000 hektolitrów (na tę chwilę średnia ta wynosi około 6 500 hl). W przypadku gdy limit zostanie przekroczony, minister właściwy do spraw rynków rolnych określi, w drodze rozporządzenia, wykaz nazw odmian winorośli lub ich synonimów przeznaczonych do uprawy w celu pozyskiwania winogron do wyrobu wina. Przedmiotowa ustawa wprowadza zatem jedynie ramy dla przyszłych regulacji w tym zakresie.

Z czego można robić wino?

Podsumowując krótko, możliwe będzie zarejestrowanie uprawy winorośli (czyli winnicy), bez zgłaszania produkcji wina. Dookreślone zostaną też warunki produkcji wina z zakupionych owoców, które będą mogły być nabywane jedynie u plantatorów posiadających wpis w ewidencji.

REJESTR PRZEDSIĘBIORCÓW PO ZMIANACH 

Jak dobrze wiemy, działalność gospodarcza w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich. Oznacza to, że produkcja wyrobów winiarskich może być prowadzona w oparciu działalność gospodarczą, podlegającą dodatkowo wpisowi do specjalnego rejestru.

Rejestr ten prowadzony był dotąd przez Ministerstwo Rolnictwa. Zgodnie z projektem ustawy, jego prowadzenie przejmie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Producenci win owocowych, cydrów czy miodów pitnych będą zatem dokonywali wpisu w KOWR, podobnie jak czynili to dotąd rodzimi winiarze.

Podobnie jak w przepisach obowiązujących dzisiaj, od przepisu tego przewidziano jednak pewne wyjątki. Regulowaną działalnością gospodarczą nie będzie bowiem działalność gospodarcza w zakresie:

• wyrobu wina przez drobnego producenta wina z upraw własnych
• rozlewu wyrobów winiarskich, wprowadzonych do obrotu w opakowaniach zbiorczych
  takich jak beczki lub kegi, w miejscu prowadzenia sprzedaży detalicznej tych wyrobów

Przywołać do porządku należy jednak wszystkich, którzy będą chętni niewłaściwie interpretować ten przepis. Aktywności takie będą zwolnione z obowiązku uzyskiwania wpisu w Rejestrze przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich i nie będą stanowiły działalności regulowanej – nadal jednak ich prowadzenie będzie możliwe na zasadach ogólnych przewidzianych dla przedsiębiorców. Jedynym podmiotem, który nie musi prowadzić działalności gospodarczej pozostaje drobny producent wina z upraw własnych będący rolnikiem wyrabiającym mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku winiarskiego, który wyłącznie wyrabia i rozlewa wino uzyskane z winogron pochodzących z upraw własnych.

CYDR I PERRY W RZEMIEŚLNICZYM WYDANIU

Środowiska cydrowników rzemieślniczych od dawna oczekiwały zmian w definicji cydru. Dotychczasowa, szeroka niczym ocean, pozwalała bowiem wytwarzać cydr w sposób niekoniecznie ortodoksyjny, z wykorzystaniem przetworzonych surowców i licznych substancji słodzących. Oczekiwane przez małych, rzetelnych producentów ale też pożądane z punktu widzenia konsumentów, było wyraźnie rozdzielenie cydrów i perry w swoim szerokim rozumieniu, od cydrów i perry wytwarzanych stosownie, wyłącznie z jabłek i gruszek. Omawiany dziś projekt wychodzi w dużej mierze na przeciw takim oczekiwaniom, wprowadzając w przypadku cydru i perry ich markowe odpowiedniki.

Definicja cydru raz jeszcze

Problemy dotychczasowych regulacji omówiliśmy swojego czasu w dedykowanym wpisie (powyżej) a także ostatnio, podczas spotkania LIVE Z PARAGRAFEM, poświęconego rejestracji produkcji cydru (zapis jest dostępny w serwisie YouTube – serdecznie zapraszam).

Cydr pozostanie wciąż napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu przekraczającej 1,2%, lecz nieprzekraczającej 8,5%  objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na cydr, bez dodatku alkoholu, z  możliwością słodzenia lub dodania soku jabłkowego lub zagęszczonego soku jabłkowego – czyli produktem niebudzącym wielkiego entuzjazmu wśród świadomych konsumentów.

Nastaw na cydr stanowił będzie, znanym już zwyczajem, mieszaninę sporządzoną przy użyciu jabłek, moszczu jabłkowego, soku jabłkowego lub zagęszczonego soku jabłkowego, z możliwością dodania wody, sacharozy, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, glukozy, syropu glukozowego, fruktozy, syropu glukozowo-fruktozowego, drożdży, pożywek lub kwasów organicznych.

Cydr markowy będzie już jednak napojem, o rzeczywistej zawartości alkoholu przekraczającej 1,2%, lecz nieprzekraczającej 8,5% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na cydr markowy, bez dodatku  alkoholu, z możliwością słodzenia, lub dodania soku jabłkowego.

Sama definicja wydaje się już na pierwszy rzut oka skromniejszą (a cnota ta jest tu wyjątkowo cenna). Blisko naszego zadowolenia jest też kluczowy tu nastaw na cydr markowy, który stanowił będzie mieszaninę sporządzoną przy użyciu jabłek lub moszczu jabłkowego, z możliwością dodania wody, sacharozy, drożdży, pożywek lub kwasów
organicznych. Nie jesteśmy tu na poziomie naturalności wina ale tak ascetyczna definicja cydru markowego mogłaby okazać się nadmiernie przesadna w tym przypadku. Mimo wszystko trzeba odnotować wyraźny postęp.

Planowane zmiany  dotyczące perry są analogiczne, nie ma większego sensu ich omawianie w tym miejscu.

Co ciekawe, wprowadzona zostanie tez prawdopodobnie odrębna kategoria dla cydru lodowego – choć tej zabrakło już ewidentnie legislacyjnej elegancji. Cydr lodowy został zakwalifikowany jako szczególny rodzaj wina owocowego markowego – o rzeczywistej zawartości alkoholu od 8,5%, lecz nieprzekraczającej 15% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na wino owocowe markowe sporządzone z jabłek
mrożonych lub moszczu z jabłek mrożonych, bez dodatku alkoholu, z możliwością słodzenia, leżakowanym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy.

Niby dobrze, że kategorię taką wprowadzono ale odczuwam też pewną niechęć dla tego przepisu. Niewielkie możliwości technologicznej ingerencji nieco kłócą się z produkcją cydru lodowegozarówno z mrożonych jabłek jak i mrożonego moszczu. Nieuzasadnione jest też dla mnie dodatkowe słodzenie takiego wyrobu. Zabieg polegający na wtłoczeniu do definicji cydru lodowego formy szczególnej wina jabłkowego też nieco sam w sobie drażni. Chciałoby się cydru lodowego markowego… ale może to już nazbyt wiele

NOWE LIMITY DLA MAŁYCH PRODUCENTÓW MARKOWYCH  CYDRÓW, MIODÓW PITNYCH I WIN OWOCOWYCH

Największe zmiany spodziewane są w przypadku fermentowanych napojów winiarskich. Organiczną zmianą jest już wspomniane wyżej, przeniesienie rejestru działalności regulowanej, tj. rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich z Ministerstwa Rolnictwa do KOWR.

Ogólne zasady uzyskiwania wpisu do tego rejestru nie ulegną większym zmianom. Istotnie zmieni się jednak sytuacja producenta wytwarzającego wyroby winiarskie z własnego surowca. Podobnie jak obowiązująca jeszcze ustawa winiarska, także nowy dokument powtarza szereg ułatwień w zakresie uzyskania wpisu w rejestrze dla producentów wina owocowego markowego, cydru lub perry (tak na marginesie ustawodawca miał tu chyba ma myśli markowe cydry i perry) uzyskanych z własnych drzew lub krzewów owocowych oraz miodu pitnego markowego z miodu uzyskanego z własnej pasieki.

Zasadniczej zmianie uległy limity takiej produkcji, które dla win owocowych, cydrów i perry nie były dotąd imponujące (stosownie 5000 i 10 000 litrów) a dla miodów pitnych wręcz znikome (500 litrów miodu jako surowca).

Nowe limity nakreślono dla wyżej wymienionych kategorii produktów na poziomie 1000 hl (czyli podobnie jak w przypadku wina z upraw własnych – 100 000 litrów), przy czym:

• dla wina owocowego markowego, cydru lub perry, z surowców uzyskanych z własnych drzew lub krzewów owocowych, ilość wyrobionych napojów to nie więcej niż 100 hektolitrów na każdy pełny, posiadany hektar gruntu rolnego (posiadać też należy tytuł prawny do obsadzonego drzewami lub krzewami owocowymi co najmniej 1 hektara gruntu rolnego, z którego pozyskuje się owoce).
• miodu pitnego markowego z miodu uzyskanego z własnej pasieki, przy czym ilość wyrobionego miodu pitnego markowego nie może być większa niż 20 litrów na każdą posiadaną rodzinę pszczelą, oraz prowadzi pasiekę powyżej 80 rodzin pszczelich w ramach działów specjalnych produkcji rolnej.

Naiwne nagłówki artykułów, które zapewne niebawem znajdziecie w internecie o “zwiększeniu limitu do 100 000 litrów” nie oddają zatem zupełnie prawdziwego stanu rzeczy. O ile brak słowa “markowy” przy cydrach i perry jest zapewne omyłką pisarską (mamy wciąż do czynienia zaledwie z projektem), to nie jest dla mnie zrozumiałe konsekwentne obstawanie przy minimalnej powierzchni gruntu obsadzonego drzewami. Bardzo mały sadownik, który ma mniej niż 1 ha sadu, nie może skorzystać z ułatwień dedykowanych małym producentom. Od nowych projektów oczekuje się wprowadzenia dobrej zmiany i ta była tu oczekiwana. Odnosi się to też do minimalnego rozmiaru pasieki, która wynosić musi przynajmniej 80 rodzin pszczelich.

Należy też zwrócić uwagę, że dotychczasowy limit dla ułatwień przewidzianych dla miodosytników odnosi się do miodu jako surowca (w zależności od rodzaju miodu pitnego, ilość napoju mogła się zatem istotnie różnić), postulowany limit będzie natomiast dotyczył już wyrobionego miodu pitnego. Niemała już pasieka, składająca się z 80 rodzin pszczelich, wyprodukuje zatem w tym reżimie maksymalnie 1600 litrów miodu pitnego markowego. Myślę, że zapisy te powinny zostać dokładnie przedyskutowany w środowiskach producentów.

SPORE ZMIANY W PRZEPISACH AKCYZOWYCH 

Zmianą, której doniosłość należy docenić, jest zmiana wprowadzana przy okazji uchwalania omawianej dziś ustawy, która dotyczy ustawy o podatku akcyzowym. Być może jest to najpoważniejsza i najbardziej korzystna zmiana jakiej zaznają producenci wyrobów fermentowanych.

Co do zasady, produkcja wyrobów akcyzowych w Polsce może odbywać się wyłącznie w składzie podatkowym. Ma on swoje istotne zalety, pozwala choćby zawiesić obowiązek zapłaty akcyzy do czasu wytworzenia produktu gotowego. Organizacja składu podatkowego jest jednak sformalizowana i przynajmniej początkowo, bardziej kosztowna.

Ustawodawca przewiduje zaledwie dwa wyjątki od tego ogólnego reżimu. Wyłączona z obowiązku produkcji w składzie podatkowym, została produkcja wyrobów akcyzowych, z wykorzystaniem wyłącznie wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona. Nieco mniejsze wymagania i koszty takiego systemu okupione są jednak największą jego wadą – system zapłaconej (tudzież przedpłaconej) akcyzy… wymaga z samej definicji, zapłaty akcyzy z góry. Co dla produktów wytwarzanych miesiącami a nierzadko leżakowanymi latami, stanowi to spore obciążenie.

Jedynym produktem, który wymykał się dotąd temu wyborowi jest wino z upraw własnych. Winiarze produkujący wino z własnych upraw do 1000 hl rocznie, mogli bowiem wytwarzać je poza składem podatkowym ale podatek akcyzowy odprowadzać od gotowego produktu. Wszystko wskazuje na to, że wyjątek ten będzie rozszerzony także o inne, rzemieślnicze produkty!

Przepis nowelizujący ustawę o podatku akcyzowym rozszerza listę wyjątków, które będą dotyczyły teraz

…mniej niż 1 000 hektolitrów w ciągu roku kalendarzowego:

• win wyrobionych z winogron pochodzących z upraw własnych winorośli
• napojów fermentowanych wyrobionych z surowców uzyskanych we własnym gospodarstwie

Producenci markowych win i miodów, oraz przyszli producenci markowych cydrów i perry z całą pewnością docenią tę naprawdę rewolucyjną zmianę. Kamień z serca spadnie też zapewne wszystkim winiarzom, którzy obok winnicy mieli też sad a w swojej winiarni produkowali zarówno wina jak i cydry czy wina owocowe. Pozostawali bowiem w szczególnej sytuacji w zakresie obowiązku podatkowego, płacąc część akcyzy (za cydr) z góry, część zaś (wino) z dołu. Dobra zmiana

Na pierwszy raz chyba nam starczy Zachęcam do lektury przepisów, komentarzy i dyskusji. Środowiskom producenckim zalecam też dogłębną analizę potencjalnych skutków regulacji, zbieranie uwag i wysyłanie ich do ministerstwa rolnictwa. Zmiany w sowim ogóle są całkiem pozytywne – diabeł jednak tkwi zwykle w szczegółach. Z całą pewnością nie jeden raz jeszcze wrócimy do tego tematu w najbliższym czasie.

The post Projekt ustawy o wyrobach winiarskich first appeared on Paragraf w kieliszku.

DWIE USTAWY ZAMIAST JEDNEJ

Zgodnie z zapowiedzią rządu, planowane zmiany przyjmą formę dwóch ustaw:

• nowej ustawy o wyrobach winiarskich w której uregulowane zostaną zagadnienia dotyczące fermentowanych napojów winiarskich oraz rynku wina
• nowelizacji znanej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina, która zmieni nazwę na ustawa o oznaczeniach geograficznych win oraz aromatyzowanych produktach sektora wina.

Pełną zapowiedź znajdziecie w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.

Na tę chwilę dostępne są założenia. Sam projekt ustawy ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w pierwszym kwartale 2021 roku.

ZMIANY DLA POLSKICH WINIARZY

Nie ma wątpliwości Polska staje się poważnym krajem winiarskim. Przedmiotowe dziś zapowiedzi pozwalają spodziewać się, że nasza legislacja nadąży wreszcie za tą powagą. Jak wskazują projektodawcy:

Projektowane zmiany powinny przyczynić się do poprawy przejrzystości przepisów związanych z wyrobem wyrobów objętych rynkiem wina oraz usprawnić kontrolę producentów wina przez wyeliminowanie pozyskiwania analogicznych informacji w ramach poszczególnych kontroli prowadzonych przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Niezależnie od formy zorganizowania nowego systemu, należy uznać ten koncept za niezwykle pożyteczny. Dotychczasowa praktyka sprowadzała się do dublowania obowiązków zarówno po stronie urzędniczej jak i producenckiej. Polski winiarz musi dziś przekazywać identyczne informacje do wielu instytucji, kopiując wprost dane z rubryk kolejnych formularzy. Podobnie tez różne organy państwa, jak IJHARS czy KOWR, dokonują kontroli w bardzo podobnym zakresie. Wydaje się to szczególnie ważne w kontekście certyfikacji wina. Dobrze przeprowadzona zmiana może faktycznie uprościć procedury a przez to codzienną praktykę producentów.

Projektowana ustawa wprowadza ewidencję winnic, z których winogrona będą mogły być przeznaczane do wyrobu wina, co ma zapewnić przedsiębiorcom wyrabiającym wino z zakupionych surowców informację o lokalizacji bazy surowcowej.

W krajach typowo winiarskich, naturalną koleją rzeczy jest zakup winogron do produkcji wina. W Polsce temat ten nie był dotąd szczególnie ważny, zarówno z uwagi na brak podaży owoców (większość winiarzy była zainteresowana samodzielną produkcją wina) jak też ze względu na znaczące utrudnienia formalne (zakup owoców pozbawiał “małego winiarza” wszystkich przywilejów). W ostatnich latach sytuacja ta uległa jednak pewnej zmianie. Istnieją już zarówno winnice dysponujące w dobrych rocznikach nadwyżkami owoców, jak też producenci zainteresowani zwiększeniem skali swojej produkcji. Dostęp do ewidencji zarejestrowanych winnic będzie dla nich niewątpliwie pożytecznym narzędziem. Konieczne jest jednak aby wprowadzone zostały przy tej okazji także uproszczenia w zakresie rejestracji produkcji wina z zakupionych owoców. Niezależnie od prac planowanych w Ministerstwie Rolnictwa, należy zauważyć, że przywileje “małego winiarza”, zdefiniowanego dziś jako produkującego wina z własnych owoców, rozciągają się także na inne ustawy, takie jak ustawa o podatku akcyzowym, ustawa o wychowaniu w trzeźwości czy też ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Wszystko będzie zależało więc od zakresu planowanych zmian w prawie.

Przywileje „małego winiarza”

Projekt ustawy przekazuje prowadzenie rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich (rejestr działalności regulowanej) Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Obecnie rejestr ten jest prowadzony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Zmiana ta może faktycznie zlikwidować niejasny i zniechęcający system w którym winiarz produkujący wino z upraw własnych w ilości do 1000 hl rocznie, uzyskiwał jedynie wpis w ewidencji prowadzonej przez KOWR, ale gdy limit ten przekroczył bądź też kupował część owoców, musiał już uzyskiwać osobny wpis w rejestrze działalności regulowanej prowadzonej przez Ministra Rolnictwa – po spełnieniu szeregu odrębnych wymagań w tym zakresie. O ile dało się wytłumaczyć odrębność rejestrów dla wina i pozostałych wyrobów winiarskich, to dualizm systemu rejestracji na rynku wina nie budził zrozumienia ani też entuzjazmu.

W zakresie przeprowadzania certyfikacji wina odmianowego i wina rocznikowego projektowana ustawa wprowadza możliwość certyfikacji winogron, które następnie mogą być używane do wyrobu win odmianowych i win rocznikowych. Wyżej wymieniony system certyfikacji w stosunku do obecnie obowiązującego systemu zawiera mechanizm zezwalający na certyfikację odmian winorośli do momentu ich zbioru i przekazania producentowi w celu produkcji wina rocznikowego bądź odmianowego. Istnieje również możliwość integracji systemu certyfikacji z systemem kontroli urzędowej winnic i producentów wina. Działanie takie przyczyni się do ograniczenia obciążeń administracyjnych oraz poprawi przepływ informacji między instytucjami zaangażowanymi w obrót dokumentów w tym zakresie. 

Kolejny krok służący ułatwieniu produkcji wina z zakupionych winogron. Jak rozumiem zamysł projektu, pozwoli na certyfikację samych winogron. Możliwe stanie się zatem oznaczanie win rocznikiem i nazwą odmiany, niezależnie od tego czy owoce będą pochodziły z upraw własnych czy też zostaną zakupione. Konsekwentne działanie.

Projektowana ustawa określa wymogi związane z utworzeniem krajowej listy odmian winorośli przeznaczonych do uprawy w celu pozyskiwania winogron do wyrobu wina, w przypadku przekroczenia limitu wyrobu wina określonego w przepisach art. 81 ust. 3 rozporządzenia nr 1308/2013 wynoszącego 50 000 hl w ciągu ostatnich pięciu lat winiarskich. Informacje na temat uprawianych odmianach winorośli będą gromadzone w ramach ewidencji winnic.

To akurat wymóg przepisów wspólnotowych, który prędzej czy poźniej musimy pewnie zrealizujemy. Co do zasady, państwa członkowskie Unii Europejskiej dokonują klasyfikacji odmian winorośli, które mogą być sadzone, sadzone ponownie lub szczepione na ich terytoriach dla celów produkcji wina. Obowiązek ten dotyczy jednak wyłącznie państw członkowskich, których roczna produkcja wina – obliczana na podstawie średniej produkcji w ciągu ostatnich 5 lat winiarskich – przekracza 50 000 hektolitrów (w Polsce w roku winiarskim 2018/2019, produkcja wynosiła zaledwie 12 750 hl). Ministerstwo w Polskie winiarstwo jednak najwyraźniej wierzy Zapowiadane przepisy stworzą bowiem ramy prawne wprowadzenia krajowej listy odmian gdy będzie to już konieczne.

Z czego można robić wino?

WYROBY WINIARSKIE W NOWEJ ODSŁONIE

W zakresie nieuregulowanym w przepisach UE projektowane przepisy wprowadzają zmiany w zakresie definiowania i klasyfikacji fermentowanych napojów winiarskich oraz wymogów związanych z technologią. Celem tych zmian jest podniesienie konkurencyjności tych wyrobów, uwzględnianie nowych tendencji na rynku oraz wykorzystanie większych ilości niezagospodarowanych nadwyżek owoców.

Tzw. fermentowane napoje winiarskie, pozostają poza głównym obszarem zainteresowań Unii Europejskiej. Ich produkcja, znakowanie czy zakres dopuszczalnych technologii określone zostały przez to w polskim porządku prawnym. Lista takich wyrobów obowiązująca w obecnej ustawie winiarskiej budzi jednak pewne emocje. Wiele kategorii produktów zdaje się dziś bowiem pozostałością po poprzedniej epoce a te stosunkowo nowe jak cydr czy perry, drażnią producentów tych napojów, brakiem zrozumienia ich istoty. Zmiany w tym zakresie są konieczne i wyczekiwane przez branżę.

W stosunku do przepisów art. 19 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina dotyczących uzyskania wpisu do rejestru na tzw. uproszczonych zasadach, w projektowanej ustawie proponuje się zwiększenie limitu produkcji wina owocowego markowego, cydru markowego, cydru, perry markowego oraz perry z owoców pozyskanych z surowców z upraw własnych lub miodów pitnych wyrabianych z miodu uzyskanego z własnej pasieki do łącznej ilości, nie większej niż 100 000 l, który będzie uzależniony od posiadanego areału upraw lub ilości posiadanych rodzin pszczelich. W projekcie ustawy przewiduje się również zrównanie wymagań, które muszą być spełnione przez przedsiębiorców wyrabiających wina owocowego markowego, cydru markowego, cydru, perry markowego, perry oraz miodu pitnego markowego wytworzonych z surowców uzyskanych we własnym gospodarstwie z wymaganiami które muszą spełniać drobni producenci wina z upraw własnych (produkcja do 100 000 l wina) przez ich zwolnienie z posiadania planu obiektów budowlanych przeznaczonych do wykonywania tej działalności.

Dotychczasowe przepisy wprowadzały pewne uproszczenia w zakresie uzyskiwania wpisu w rejestrze dla producentów produkujących markowe wina owocowe, markowe miody pitne czy też cydry i perry, z surowca pochodzącego z własnych sadów lub pasiek. Limity te wynosiły 10 000 litrów dla cydru i perry, 5 000 litrów dla wina owocowego markowego i zaledwie 500 litrów miodu służącego do wytworzenia miodu pitnego. Zapowiadana zmiana miałaby uzależnić wielkość tego limitu od rozmiaru upraw lub wielkości pasieki – brzmi to racjonalnie i jeśli zostanie równie sensownie zapisane w szczegółach, z pewnością zachęci sadowników i pszczelarzy do produkcji wyżej wymienionych napojów. Podejmowanie inwestycji i wysiłek włożony w produkcję wyrobów winiarskich, niweczyła perspektywa ograniczonej produkcji lub konieczności spełnienia niezbyt rzemieślniczych wymagań, nakładanych przez ustawę. Ograniczenie innych wymagań formalnych, które nie przystawały często do rozmiaru produkcji małych wytwórców, jedynie wzmocni ten pożądany trend.

Doniosłym wydarzeniem, które nie zostało tu wyraźnie podkreślone, jest prawdopodobne wprowadzenie kategorii cydru markowego i markowego perry. Największym chyba problemem cydru na polskim rynku jest dziś nadmiernie szeroka definicja tego napoju, która pozwala zmieścić pod tą nazwą zarówno rzemieślnicze cydry produkowane naturalnymi metodami z jabłek, jak też przemysłowe produkty ze słodzonych, zagęszczonych soków jabłkowych. Zmiana taka, jeśli będzie miała wydźwięk większy niż kosmetyczny, ułatwi konkurowanie małym producentom produktów jakościowych, którzy nie chcą chodzić na technologiczne kompromisy spowodowane wyłącznie chęcią zysku. Wyraźne odróżnienie cydrów markowych może być bowiem jasną rekomendacją dla konsumenta, który przy niskiej kulturze spożywczej w naszym kraju nie jest w stanie rozeznać się w ofercie.

Definicja cydru raz jeszcze

Dla poprawy przejrzystości przepisów sektorowych należy zharmonizować przepisy regulujące technologiczne wymogi wyrobu wyrobów winiarskich z zasadami dotyczącymi ich znakowania w zakresie podawania na etykietach nazw tych wyrobów.

Niewątpliwie i w tym  zakresie powinien zostać wprowadzony porządek. W przypadku produkcji i znakowania wina, rozbieżności takich zasadniczo nie ma. Odrębne regulacje dla różnych, “polskich wynalazków” winiarskich, które pozostają wciąż produktami spożywczymi, nie sprzyja komfortowi pracy producentów.

Projektowana ustawa przekazuje Dyrektorowi Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa kompetencję do prowadzenia rejestrów działalności regulowanej w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich. W związku z tym, że ewidencja producentów win (gronowych), z uwagi na przepisy UE jest prowadzona przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, proponuje się przeniesienie ww. rejestru działalności regulowanej do zakresu kompetencji ww. organu, co pozwoli na efektywniejsze zaangażowanie w prace koncepcyjne związane z rozwojem rynku wina i wyrobów alkoholowych oraz lepszą współpracę z organizacjami zrzeszającymi producentów wyrobów winiarskich, piwa, napojów spirytusowych oraz alkoholu etylowego.

Ciężko oceniać znaczenie zmiany organu prowadzącego ewidencje. Istotnym będzie jednak to jak ostatecznie zmienią się wymagania dla uzyskania wpisu w takiej ewidencji dla producentów wytwarzających i rozlewających wyroby winiarskie.

W ramach wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich zrezygnowano również z wymogu posiadania przez przedsiębiorcę planu obiektów budowlanych oraz wymogów określających minimalne dozwolone pojemności stosowanych przez przedsiębiorcę zbiorników do magazynowania i przechowywania wyrobów winiarskich. Projektowana ustawa doprecyzowuje także brzmienie przepisów dotyczących posiadania przez przedsiębiorcę zaświadczenia komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska oraz zaświadczenia o niezaleganiu z należnościami wobec Skarbu Państwa oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wskazując jednoznacznie, że te dokumenty powinny być wydawane na wniosek przedsiębiorcy, który będzie występował o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 14 projektowanej ustawy.

Uproszczenie a zasadniczo urealnienie wymogów, które spełnić musi przyszły producent wyrobów winiarskich, jest oczywiście bardzo pożądane. Diabeł tkwi jednak w szczególe. Z pewnością zniesienie obowiązku posiadana zaświadczeń od kolejnych służb ucieszyłoby nas wszystkich znacznie bardziej niż jedynie doprecyzowanie brzmienia przepisów

W odniesieniu do uzyskiwania wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich doprecyzowano, że wymagań w zakresie wpisu do rejestru nie stosuje się do podmiotów rozlewających wyroby winiarskie do opakowań jednostkowych w miejscu prowadzenia sprzedaży detalicznej tych wyrobów. Ma to na celu jednoznaczne wskazanie, że sprzedawcy detaliczni rozlewający wyroby winiarskie (wina czy cydry) z beczek lub kegów do butelek w celu konsumpcji w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży nie są obowiązani do uzyskania wpisu do ww. rejestru.

Niewątpliwie dobra zmiana. Ta forma sprzedaży jest bardzo popularna na świecie. Konieczność jej organizacji w formie działalności regulowanej wyklucza zasadniczo sens jej istnienia. Podobnie jednak i w tym przypadku, sama ewidencja to jedynie wierzchołek góry lodowej. Różne wątpliwości mogą się bowiem rodzić choćby w zakresie przepisów sanitarnych czy akcyzowych.

OGÓLNA OCENA PLANOWANYCH ZMIAN 

Ciężko rozliczać polityków po ich obietnicach a projekty ustaw o po samych założeniach. Wiem jednak, że prace legislacyjne w tym zakresie, odmiennie od przyjętych dziś standardów, nie były nazbyt pospieszne – spora więc szansa, że są przemyślane. Nadrzędnym motywem zmian, pozostaje też dostosowanie polskich przepisów do prawa wspólnotowego, problematykę winiarską traktującego z najwyższą powagą.  Należy spodziewać się zatem pozytywnej zmiany obecnej sytuacji. Dotychczasowa ustawa winiarska sama w sobie była przełomowa i wyznaczyła formalne ramy dla funkcjonowania rynku wina w Polsce. To w oparciu o ten dokument powstały wszystkie komercyjne winnicy, których dziś mamy w Polsce blisko 300 (2019/2020). Faktem jest jednak, iż miała swoje mankamenty, których część niewątpliwie będzie można wyeliminować w nowym dokumencie. Tych, którzy wypatrują jednak w nowych przepisach realizacji wszystkich “winiarskich postulatów”, czeka raczej rozczarowanie. Większość problemów realnie podnoszonych przez producentów leżała od zawsze poza zapisami ustawy winiarskiej. Rewolucja trwa ale o doniosłości jej nowej odsłony, zadecydują proceduralne szczegóły.

Największą zagadką dla mnie pozostaje jednak pewna dychotomia widoczna w zamierzeniach Rady Ministrów. Z jednej strony Ministerstwo Rolnictwa wyraźnie działa na rzecz zwiększenia produkcji rodzimych napojów alkoholowych z drugiej zaś strony Ministerstwo Zdrowia walczy za wszelką cenę by sprzedaż tych samych produktów maksymalnie ograniczyć i utrudnić. Nie pomaga też Ministerstwo Finansów, które najwyraźniej entuzjazmu swoich kolegów, autorów przedmiotu naszych dzisiejszych rozważań, wyraźnie też nie podziela. System prawa powinien być spójny a ustawodawca racjonalny. Prawdziwe zmiany muszą mieć zatem charakter systemowy. Wówczas możliwe jest stworzenie realnych determinantów rozwoju, jak miało miejsce w przypadku polskiego wina w 2008 roku.

Zapowiadają się ciekawe czasy. Niewątpliwie możecie spodziewać się tutaj bieżących komentarzy i monitoringu prowadzonych przez ustawodawcę prac. Zachęcam tym goręcej do subskrypcji ALERTU PRAWNEGO.

The post Nowe prawo winiarskie? first appeared on Paragraf w kieliszku.